- ictimaifikir.az ANALİTİK İNFORMASİYA AGENTLİYİ

- ictimaifikir.az ANALİTİK İNFORMASİYA AGENTLİYİ http://ictimaifikir.az/ ru - ictimaifikir.az ANALİTİK İNFORMASİYA AGENTLİYİ DataLife Engine Dilimizin Səməd Vurğun zirvəsi http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26260 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26260

Şairin yaradıcılığında Böyük Vətən müharibəsi dövrü xüsusi yer tutur. Müharibə illərində sənətkar 60-dan artıq şeir, bir neçə poema, o cümlədən "Bakının dastanı" poemasını yazmışdır. 1943-cü ildə ABŞ-da keçirilən müharibə əleyhinə yazılmış ən dəyərli əsərlər müsabiqəsində şairin yazdığı "Ananın öyüdü" şeiri çox yüksək qiymətləndirilmiş və dünya ədəbiyyatında bu mövzuda yazılan ən qiymətli 20 əsərdən biri kimi Nyu-Yorkda çap etdirilərək hərbçilər arasında yayılmışdır.
Səməd Vurğun təkcə məşhur şair deyil, eyni zamanda böyük alim, əvəzsiz təşkilatçı və nəzəriyyəçi idi. 1945-cı ildə Bakıda İranla Mədəni Əlaqələr Cəmiyyəti yaranmış və bu cəmiyyətin rəhbəri Səməd Vurğun təyin edilmişdir. 1945-ci ildə yaradılmış Azərbaycan Elmlər Akademiyasının təsisçilərindən biri də Səməd Vurğun olmuş və o, Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının akademiki seçilmişdir. 1954-cü ildə Səməd Vurğun Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti vəzifəsinə təyin edilmiş və Azərbaycan elminin, ədəbiyyatşünaslığının inkişafında çox əvəzsiz xidmətlər göstərmişdir.
Gəlin, biz də ana yurdumuzun hər guşəsinə Günəş şəfəqləri tək öz şöləsini yayan bu poeziyanın nurundan bəhrələnək, Vurğun yaradıcılığının zirvəsinə; şeirlərə, hikmət dolu misralara, müdrik kəlamlara ucalaq... Gəlin, ürəyi, qəlbi, könül dünyası uca qüdrətin nəfəsi ilə sehrlənmiş sözlə dolu “elə bağlı sənətkar”ın şirin, məlahətli və melodik səslənən ahəngdar şeir dilinə nəzər salaq:

De, yolun düşdümü Muğan düzünə?
Piyada gəzdinmi çölləri sən də?
Söz qoşub ceyranın qara gözünə,
Dincini aldınmı bir göy çəməndə?

Yerdən ayağını quş kimi üzüb,
Yay kimi dartınıb, ox kimi süzüb,
Yenə öz sürünü nizamla düzüb,
Baş alıb gedirsən hayana ceyran!?

Nə qədər böyük hikmət! Nə qədər şirin, duyğusal ifadələr! Şair qələminin qüdrəti ilə ucalan, yüksələn, qüdrətlənən, şöhrətlənən ana dilimiz!
Budur dilimizin Səməd Vurğun zirvəsi! Budur “hər kəlməsi, hər sözü mehriban anamızın təbəssümü ilə bəzənmiş”dilimizin ecazkarlığı, onun sehri, ürəkləri fəth edə biləcək əzəməti, mənəviyyatımızı durulaşdıracaq, saflaşdıracaq möhtəşəmliyi! Həm də bu misralarla şair bizlərə estetik tərbiyə aşılayır, estetik hissiyatımızın yaradılmasına, gözəllik barədə duyğularımızın formalaşdırılmasına xidmət etmiş olur.
Səməd Vurğunun yaradıcılığında ana dili milli mənliyin, tarixi yaddaşın və mənəviyyatın təməli kimi çıxış edir. O, Azərbaycan dilinin zənginliyini, şirinliyini və xalq ruhunu bədii dilin ən yüksək zirvəsinə qaldıraraq, aşıq poeziyası və xalq danışıq dilindən ustalıqla istifadə etmiş, dili millətin dirilik mayası kimi vəsf etmişdir.
Dil Vurğun üçün təkcə ünsiyyət vasitəsi deyil, milli mənliyin və mənəviyyatın daşıyıcısıdır. Onun əsərlərində ana dili doğma Vətən anlayışı ilə bütövləşir.
Folklorla Bağlılıq: Şairin dilində bayatı üslubu, aşıq poeziyası və dastan motivləri (xüsusilə "Koroğlu" ruhu) geniş yer tutur ki, bu da ana dilinin ənənəvi çalarlarını qoruyub saxlayır.
Poetik Dilin Zənginliyi: Vurğun xalqın danışıq dilindəki incəlikləri, sözlərin məna çalarlarını dəqiq ifadə edərək, bədii dilin sadəliyini və axıcılığını təmin edən mütəfəkkir şair kimi tanınır. Onun şeirlərində (məsələn, "Azərbaycan" şeiri) dil, torpaq və xalq birliyi tərənnüm olunur, ana dili milli qürur mənbəyi kimi göstərilir.
S.Vurğun hər zaman söz axtarışında olub. Axtarışda şairin qarşısına bayatı çıxıb, onun söz dünyasına atalar sözləri, nağıllar, qoşma və gəraylılar boylanıb. “Dədə Qorqud və Füzuli, Aşıq Ələsgər və Vaqif... bu sözün əbədi yolu kimi onu ölməzliyə yönəldib. Bu adamların taleyi Azərbaycan dilinin taleyidir”. Ömrü yaratdığı şeir, həyatı danışdığı dil qədər olan xoşbəxt sənətkarlardan biri olaraq S.Vurğun poeziyamızda “bülbülü susmayan bir gülüstan”dır.
Qədim yunan alimi Arximed demişdir ki, mənə istinad nöqtəsi verin, Yer kürəsini öz məhvərindən qoparım. S.Vurğun isə poeziyada xariqələr yaratmaq üçün özünə dayaq nöqtəsi kimi ana dilimizi seçmiş, bir baza olaraq ona istinad etmiş, onun imkanlarından məharətlə yararlanmışdır.
”Vurğunu düşünərkən” canımızla, qanımızla yazdığımız Azərbaycanımızı düşünürük, “ana gözlərindən süzən nur kimi ürəyimizə hopan” dilimizi düşünürük, bizlərdə incə, zərif, gözəl hisslər, duyğular yaradan füsunkar təbiətimizi düşünürük, özümüzü - varlığımızı düşünürük:

Demə Səməd Vurğun gəldi-gedərdi,
Unutmaz bu oba, bu mahal səni...

Dilimizin Səməd Vurğun zirvəsi!Öz ürək sözlərimi ulu öndər Heydər Əliyevin şair haqqında dediyi fikirlər ilə bitirmək istərdim:
“Səməd Vurğun Azərbaycanı, öz xalqını, öz dilini nə qədər sevirdi! Bunları hər dəfə yada saldıqca insan coşur, həyəcanlanır.
S.Vurğun əgər bu günləri-Azərbaycanın müstəqilliyini, azadlığını görmədisə də, onun ruhu bu gün bizimlədir”.
S. Vurğun yaradıcılığı Azərbaycan ədəbi dilinin saflığının qorunması və zənginləşməsində xüsusi "zirvə" hesab olunur.

10.04.2026 ]]> admin Fri, 10 Apr 2026 07:24:04 -1100 Baharda dünyaya gələn şair http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26259 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26259

Qocayeva Nərmin Şirzad qızı
ADPU-nun müəllimi, "İctimai fikir.az" xəbər portalının
Redaksiya Heyətinin Fəxri üzvü

Elə sənətkarlar olur ki, bir zaman büllur ayna kimi parlamış əsərləri zaman keçdikcə əvvəlki parlaqlığını itirir, zaman onların üstünü örtür. Lakin bəzi şairlər də vardır ki, illər qərinələr, əsrlər keçsə belə həmişəyaşar olaraq qəlbimizə həkk olunur... Dahilər haqqında ürək sözü söyləmək həm çətin, həm də məsuliyyətlidir. Xüsusən biləndə ki, deyəcəyin söz bir böyük insan, istedadlı bir şair haqqındadır, həyəcanın daha da artır. Belə sənət, söz-saz ustadlarından biri də, nəğməkar şair, xalq şairi Səməd Vurğundur. S.Vurğunu kim eşitməyib?.. Onun qəlbləri məftun edən poeziyası və dramaturgiyası ilə tanış olan hansı kəs həyəcanlanmayıb?..
Həmişəyaşar şair S.Vurğun xalqın oxuyan qəlbi idi. O, Azərbaycanı, onun keçmişini, bu gününü, sabahını tərənnüm edirdi. S.Vurğun Odlar yurdunun taleyinin nəğməkarı idi. O, yeni dünyanın müğənnisi idi. Onu da qeyd edək ki, xalq şairi adını daşımaq ilk dəfə S.Vurğuna nəsib olub. Bu gün onun həmişəbahar yaradıcılığını yad etməmək, xatırlamamaq, söz söyləməmək mümkün deyildir.
S.Vurğun irsi çox zəngin və rəngarəngdir. O, görkəmli şair, istedadlı dramaturq, alovlu publisist, tənqidçi və nəzəriyyəçi, tərcüməçi, sülh uğrunda mübariz, mətin, dövlət xadimi kimi tanınmış, fəaliyyət göstərmiş, yaşayıb-yaratmış, məhşurlaşmışdır. S.Vurğun tükənməz bir mədəndir. Onun dərin qatlarına baş vurduqca yeni xəzinələr aşkar edirsən.
S.Vurğun şüurlu həyatını müasir cəmiyyətə həsr etmişdir. Şair gözəl amal və idealla üç yüzdən yuxarı içtimai-siyasi məzmunlu şeir, iyirmi altı gözəl poema, beş mənzum dram, iki yüzə yaxın məqalə, oçerkyazmış, bir çox məruzə və çıxışlar etmişdir. Səməd Vurğun təkcə
bədii yaradıcılıqda deyil, ümumiyyətlə hər sahədə təpədən-dırnağa qədər şair idi. Onun poetik ilhamı Azərbaycan torpağının, təbiətinin özü kimi zəngin, bərəkətli və səxavətli idi. Şairin ilhamı coşğun dağ çayına bənzəyirdi və hansı sahədən bəhs etsə idi, orada incilər,
mirvarilər kəşf etmək iqtidarına malik idi. Şair Azərbaycan poeziyasını zirvələrdə aldırmağa nail oldu. Onun yaradıcılıgında ən aparıcı cəhət vətən və xalq motivləridir. S.Vurğun əlinə qələm alandan özünü xalqın mübariz əsgəri sayırdı. O, zəhmət adamlarının əməyini, hünərini nəinki “Muğan” kimi gözəl poemasında, bir çox şeirlərində, həmçinin “Fatma xala” (1930), “Buxtada” (1931), “Bir səhər” (1942), “Muğanın yeni dövranı” (1952), “Mingəçevir işıqları” (1954) və s. kimi oçerklərində vəsf etmiş, onların dolğun surətini yaratmışdır.
Səməd Vurğun (Səməd Yusif oğlu Vəkilov) 1906-cı ildə Qazax qəzasının Salahlı kəndində anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini kənddə alan Səməd 1918-ci ilə kimi Salahlıda yaşamış, sonra isə Qazaxa gəlmişdir. Bu zaman Qori şəhərindən müəllimlər seminariyasının Azərbaycan şöbəsi Qazaxa köçmüşdü. Səməd Vurğun təhsilini burada davam etdirir. Kürdə üzməyi, at minməyi, anadil quşunun səsini tarda, sazda, skripkada çalmağı, nağıl dinləməyi, bədahətən şeir deməyi, riyaziyyatı çox sevirmiş. Qazaxa gələrkən
Firidun bəy Köçərlinin onun təhsilini davam etdirməsində böyük rolu olmuşdur. S.Vurğun 1924-cü ildə Qazax Pedaqoji Texnikumunu bitirir. Əvvəlcə rayonun Köçəsgər kəndində, sonra Gəncə, Quba rayonlarının ibtidai və orta məktəblərində müəllimlik edir. Elə həmin
illərdən mətbuatda arabir şairin səsi eşidilməyə başlayır. “Qızıl qələm“ ədəbiyyat cəmiyyətinin Gəncə şöbəsində çalışır. Müəllimlik, kollektivə qaynayıb-qarışmaq, mədəniyyət və sənaye ocaqlarında, fəhlə yığıncağında şeir oxumaq, ədəbi mübahisə və müzakirələrdə iştirak etmək S.Vurğunu tədricən içtimai həyatın axınına çəkir, onun
həyat biliyini, məlumatını zənginləşdirir. İllər keçdikcə yaradıcılıq imkanları daha da çoxalır, aşıb-daşır. S.Vurğun bir-birinin ardınca gözəl şeirlər yazmaqla bərabər, dram əsərləri yaradır. Müxtəlif xalqların ədəbiyyatlarından bir çox tərcümələr edir, dövlət xadimi kimi mühüm işlərdə fəal çalışır. S.Vurğun 1935-1940-cı illər arasında dahi rus şairi Puşkinin “Yevgeni Onegin” mənzum romanını, Ş.Rustavelinin “Pələng dərisi geymiş pəhləvan” poemasının bir hissəsini, N.Gəncəvinin “Leyli və Məcnun” dastanını, M.Qorkinin “Qız və ölüm” poemasını və bir sıra digər şairlərin əsərlərini Azərbaycan dilinə tərcümə edir. Bu sahədəki xidmətlərinə görə şair “Puşkin medalı” və Gürcüstan MİK-in fəxri fərmanı ilə təltif edilir.
Xalqımızın tarixi keçmişi və müasir həyatı onun ilhamını daha da coşdurur. Şair bir-birinin ardınca “Vaqif” (1938), “Xanlar” (1939), “Fərhad və Şirin” (1941), “İnsan” (1944) kimi qiymətli dram əsərlərini yazır. Müharibə illərində o, xüsusilə gərgin işləyir:

Bilsin ana torpaq, eşitsin Vətən,
Müsəlləh əsgərəm mən də bu gündən,

- deyən şairin səsi gah səngərlərdən, gah arxa cəbhədən eşidilir. Bu illərdə o, Azərbaycan Yazıçılar İttifaqına ləyaqətlə rəhbərlik etməklə bərabər, əlli şeir, iki sanballı poema, üç mənzum dram, yeddi nəğmə, iyirmidən çox elmi-publisistik məqalə yazır. Səməd Vurğun xalqımızın dünya şöhrətli şairi, dramaturq, publisistik, tənqidçi, alim, içtimai xadim, mədəniyyətin fəal qurucusu idi. Onun ürəkdən gələn lirik şeirləri, yüksək pafoslu qəhrəmanlıq poemaları, dram əsərləri sovet ədəbiyyatı xəzinəsinə möhkəm daxil olmuş və Azərbaycan hüdudlarından çox-çox uzaqlarda böyük şöhrət qazanmışdır. O, yorulmaz mübarız, gələcəyə nəzər salan arzular şairi idi. Dünyada az sənətkar tapılar ki, yaşadığı zamanda klassikləşsin, əsərləri ümumxalq kütlələrinin mənəvi sərvətinə çevrilsin.
S.Vurğun 50 yaşında ikən bütün varlığı, odlu sənətkar qəlbi ilə sevdiyi bu gözəl dünyamıza gözlərini əbədilik yumdu. S.Vurğun ölümdən də güclüdür. Şairin öldüyü gündən onun ölməzliyi başlayır. O, daim qəlblərdə yaşayır. İndi hər yerdə sənətsevərlərin yaddaşında bir ad əbədiləşib: Səməd Vurğun. S.Vurğun vaxtilə dostlarına demişdi ki, “mən öləndən sonra 100 yaşım olanda məzarımın üstünə 100 bənövşə qoyun”. Bu vəsiyyətə rəğmən ilk 100 bənövşəni hörmətli Aybəniz xanım Vurğun qızı martın 22-də şairin qəbri üstə qoymuşdu. S.Vurğunsuz keçən illər S.Vurğunsuz keçməmişdir. Bu illərdə Vurğun milyonlarla oxucuların şüurunda yaşamış, qüdrətli bədii sözü ilə həmişə onların həyat və mübarizə yollarını işıqlandırmışdır. Heç bir şübhə ola bilməz ki, Vurğun vurğunu olduğu Azərbaycanla birlikdə yaşayacaq, gələcək nəsillərin şüuruna daxil olub onların da həyat və mübarizə yollarını işıqlandıracaqdır. S.Vurğun Azərbaycan ədəbiyyatı baniləri sırasında daim bir müsəlləh əsgər kimi var olacaq. Illər, əsrlər keçəcək, lakin vicdanın o möhtəşəm heykəli, Vaqif poeziyası həmişə yaşayacaqdır

10.04.2026 ]]> admin Fri, 10 Apr 2026 06:54:35 -1100 Azərbaycan tarixinin ən görkəmli şəxsiyyətlərdən biri http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26258 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26258

Əliyeva Xoşbəxt Təyyan qızı
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin
baş müəllimi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

“Səməd Vurğun şerinin böyüklüyü, eyni zamanda gözəlliyi ondan ibarət idi ki, onun hər kəlməsi, hər sətri hər bir azərbaycanlının qəlbinə çatırdı, onun beynini fəth edirdi, onu öz təsiri altına salırdı. Səməd Vurğunun şeiri bu gün də müasirlərimizə, gənc nəslə ilham, ruh verir, onları coşdurur, daha da vətənpərvər edir, onlara Vətəni, milləti, torpağı sevməyi öyrədir”.
Ümummilli Lider Heydər Əliyev

Ulu Öndər Heydər Əliyev görkəmli Azərbaycan ziyalılarına və incəsənət xadimlərinə hər zaman böyük diqqət göstərmiş, onların yubileylərinin keçirilməsi, onlara müxtəlif fəxri adların verilməsi, əsərlərinin kütləvi çap edilməsi istiqamətində tədbirlər həyata keçirmişdir.
Ulu Öndərin Xalq şairi Səməd Vurğuna xüsusi sevgisi və hörməti olmuşdur. Səməd Vurğunu “gənclik illərinin şairi” adlandıran Heydər Əliyev onun əsərlərini yüksək qiymətləndirmiş, “Azərbaycan” şeirini isə ən çox sevdiyi şeir olmuşdur.
Heydər Əliyev Səməd Vurğunun əsərlərindən "bəhrələndiyini, onlardan mənəvi qida aldığını" səmimiyyətlə dilə gətirmiş, onun ədəbi irsinə Azərbaycanda hörmətlə yanaşılması və ondan istifadə edilməsi üçün lazımi tədbirlər görmüşdür. Şairin Bakıda ev-muzeyinin, Qazaxda Poeziya evinin yaradılması, 70, 80 və 90 illik yubileylərinin təntənəli surətdə keçirilməsi və bir çox başqa tədbirlər, məhz, Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə reallaşmışdır.
Ulu Öndər Azərbaycan ziyalısına, görkəmli söz adamına Səməd Vurğunun timsalında böyük qiymət vermişdir: “Səməd Vurğun öz dövrünün, zəmanəsinin mühitində, çərçivəsində yazıb-yaradıb və Azərbaycan xalqı qarşısında əvəzsiz xidmətlər göstəribdir, Azərbaycan ədəbiyyatını, mədəniyyətini, dünya ədəbiyyatını zənginləşdiribdir. Fitri, parlaq istedadı, çox nadir xüsusiyyətə malik olan istedadı, eyni zamanda ən gənc yaşlarından yazıb-yaratmaq əzmi Səməd Vurğunu qısa bir zamanda xalqımızın sevimli şairinə çevirmiş və o, həm Azərbaycanda, həm də bir çox xarici ölkələrdə tanınmış, sayılan bir insan olmuşdur".
Səməd Vurğunun şəxsiyyətinə, ziyalılığına, şeriyyatına daim yüksək qiymət verən Heydər Əliyev bu görkəmli Azərbaycan şairi haqqında demişdir:” Səməd Vurğun öz yaradıcılığı, əsərləri, ictimai-siyasi fəaliyyəti ilə XX əsr Azərbaycan tarixində ən görkəmli şəxsiyyətlərdən biri olubdur. Biz Səməd Vurğun ilə fəxr edirik".

Baharda dünyaya gələn Azərbaycan poeziyasının Vurğunu, Səməd Vurğun 1906-cı il mart ayının 21-də Qazax rayonunun Yuxarı Salahlı kəndində anadan olmuşdur. 400 illik tarixə mənsub Kosalı ağaları, sonralar isə Vəkilovlar adlanan bəy nəslinin nümayəndəsidir. Altı yaşı olarkən anasını itirən Səməd atası Yusif ağanın və ana nənəsi Aişə xanımın himayəsində böyümüşdür. Atası Yusif ağa ömrünün son illərini Qazax şəhərində yaşamış və gözəl saz ifaçısı olmuşdur. Ana nənəsi Aişə xanım isə görkəmli Azərbaycan şairi və dövlət xadimi Molla Pənah Vaqifin nəslindəndir. Belə sazlı, sözlü bir mühitdə böyüyən Səməd orta təhsilini kənddə rus-tatar məktəbində almışdır.
Səməd Vurğun 1918-ci ildə Firudin bəy Köçərlinin açdığı Qazax müəllimlər seminariyasına qəbul olunmuş, seminariyanı bitirdikdən sonra Qazax, Quba və Gəncə şəhərlərində Azərbaycan dili və ədəbiyyatını tədris etmişdir. Lakin poeziyaya sevgisi və vurğunluğu şairi rahat buraxmır. Bütün varlığı ilə poeziyaya bağlı olan şair artıq 1920-1930-cu illərdə ədəbi mühitin diqqətini cəlb edə bilmişdi. Gənc yaşlarından öz qətiyyəti və hazırcavablığı ilə fərqlənən həssas ruhlu Səməd fitri istedadı sayəsində bir çox sahələrlə məşğul olmuş, Molla Pənah Vaqif, Molla Vəli Vidadi, Qasım bəy Zakir, Mirzə Ələkbər Sabirin yaradıcılığı ilə maraqlanmışdır. Sonrakı dövrlərdə şair böyük rus şairi Aleksandr Puşkinin "Yevgeni Onegin", Maksim Qorkinin "Qız və ölüm", Şoto Rustavelinin "Pələng dərisi geymiş pəhləvan" əsərlərini Azərbaycan dilinə çevirmişdir.
Novruz bayramı günü dünyaya gələn Xalq şairi Səməd Vurğun ilk növbədə, xalqın adamı, sevimlisi idi. Şair ilk şeirlərini hələ seminariyada oxuduğu vaxtlarda yazmışdır. "Cavanlara xitab" adlı şeiri o vaxt Tiflisdə çıxan "Yeni fikir" qəzetində çap olunmuşdur. Şairin yaradıcılığının ən məhsuldar dövrü 1930-1940-cı illər hesab edilir. 1935-ci ildə artıq 7 poema və 100-dək şeirin müəllifi olan Səməd Vurğunun dillər əzbəri olan şeirlərindən "Azərbaycan", "Ceyran", "Dağlar", "Şair, nə tez qocaldın sən?", "Mən tələsirəm" və digər şeirləri bu gün də eyni dərəcədə sevilir. Onun "Komsomol poeması", "Talıstan", "Muğan" və "Aygün" poemaları bu gün də öz aktuallığını saxlayır.
Şair dramaturgiya ilə də məşğul olmuş və möhtəşəm dram əsərləri yaratmışdır. 1937-ci ildə yazdığı "Vaqif" dramı Səməd Vurğuna böyük şöhrət gətirmişdi. Əsərdə Molla Pənah Vaqifin faciəli həyatından, böyüklüyündən, şəxsiyyətindən və kamil insanlığından söhbət açılır. "Vaqif" dramına görə şair 1941-ci ildə "Stalin mükafatı"na layiq görülmüşdür. Bütün varlığı ilə xalqına, elinə bağlı olan şair öz yaradıcılığında xalq yaradıcılığını geniş təbliğ etmişdir. Çox az insanlara nəsib olub ki, hələ sağlığında ikən böyük xalq sevgisi, məhəbbəti qazansın.
Səməd Vurğunun müharibədən sonrakı dövr yaradıcılığı da çox məhsuldar və zəngin olmuş, bir-birinin ardınca "Muğan", "Aygün", "Zamanın bayraqdarı" adlı poemalarını qələmə almışdır. Həyatının son illərində yazdığı şeirləri isə onun yaradıcılığının yeni səhifəsini təşkil edir. Bütün uğurlarına və xalq arasında qazandığı böyük nüfuzuna baxmayaraq, Səməd Vurğun təqib və təziqlərə məruz qalmışdır. Ona qarşı olan hücumlar bütün dövrlərdə olmuşdur. Lakin şairin yaradıcılığı və zəngin irsi qarşısında bunlar hamısı kölgədə qalır. Şair öz şöhrətinin zirvəsinə ucalır. 1955-ci ilin oktyabrında Səməd Vurğun SSRİ nümayəndə heyəti ilə Vyetnama gedərkən yolda xəstələnir. Səfərini yarımçıq saxlayan şair Çində Pekin xəstəxanalarının birində müayinə edilir. Bir neçə həftə sonra Vətənə qayıdan şairin xəstəliyi daha da şiddətlənir. Ağır xəstəlikdən əziyyət çəksə də yaradıcılığı ilə dünyaya meydan oxuyan şair yazırdı:

Ölüm sevinməsin qoy!..
Ömrünü vermir bada.
El qədrini canından daha əziz bilənlər.
Şirin bir xatirə tək qalacaqdır dünyada
Sevərək yaşayanlar, sevilərək ölənlər.

50 yaşı tamam olan ərəfədə yubileyinə hazırlıq getdiyi bir zamanda Azərbaycan SSR rəhbərliyi tərəfindən "Azərbaycanın Xalq şairi" adı ilə təltif olunur. May ayının 12-də 50 illik yubileyi keçirilən Səməd Vurğun iki həftə sonra 1956-cı il may ayının 27-də dünyaya gözlərini əbədi yumur. Şair Bakıda 1-ci Fəxri Xiyabanda dəfn edilib.

10/04/2026
]]> admin Fri, 10 Apr 2026 06:42:56 -1100 Şəhidlərimizin qəhrəmanlığı, milli iradə və dövlət siyasətinin zəfərə aparan yolu http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26257 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26257

Tağıyeva Samirə Cəmil - Cahid qızı
ADPU Riyaziyyatin ibtidai kursunun
tədrisi texnologiyası kafedrassnın dosenti

Aprel döyüşləri işğalçılar üçün bir mesaj, bir siqnal idi ki, işğala son qoyun, torpaqlarımızdan çıxın, rədd olun. Belə ki, Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev hərbi hissənin şəxsi heyəti qarşısında çıxışı zamanı bildirmişdir: «Bizim Aprel döyüşlərindəki qələbəmizdə xüsusi təyinatlıların çox böyük xidmətləri olmuşdur. Ancaq əfsuslar ki, Aprel hadisələri işğalçılar üçün dərs olmadı. Onlar işğalı əbədiləşdirmək üçün öz səylərini davam etdirdilər və işğalı əbədi etmək üçün Azərbaycana, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinə hədə-qorxu gəlməyə davam etdilər. Bizi yeni müharibə ilə hədələyən düşmən İkinci Qarabağ müharibəsində öz dərsini aldı. “Qarabağ Ermənistandır və nöqtə” deyən düşmən bu gün “Qarabağ Azərbaycandır” deyir. Nəyin hesabına? Danışıqlar hesabına yox! Güc hesabına, qüdrət hesabına, Azərbaycan Ordusunun Zəfəri hesabına! Biz güclü ordu yaratmışıq. Bundan sonra da bu istiqamətdə işlər aparılacaq”.«Mən Prezident kimi öz səlahiyyətlərimi icra etməyə başlayan zaman demişdim ki, mənim üçün Prezident və Ali Baş Komandan kimi birinci vəzifə ordu quruculuğudur. Çünki torpaqlarımız işğal altındadır, danışıqlara ümidlərimiz tükənib və güc yolu ilə biz bu məsələni həll etməliyik. Bunu illər boyu bəyan edirdim, çalışırdım Ermənistan rəhbərliyi, nəhayət anlasın ki, Azərbaycan xalqı və Azərbaycan rəhbərliyi, Azərbaycan Ordusu bu işğalla heç vaxt barışmayacaq. Bunu rəsmən bəyan edirdim ki, nəyin bahasına olursa-olsun, torpaqlarımızı düşmənin əlindən alacağıq, ərazi bütövlüyümüzü bərpa edəcəyik», – dövlət başçısı vurğulayıb.“Biz Ermənistan torpağını işğal etməmişik. Biz öz torpağımızda vuruşuruq. Əgər erməni əsgəri ölmək istəmirsə, Azərbaycan torpağından rədd olsun. Mən bunu dəfələrlə demişəm, bir daha demək istəyirəm”. Bəli, bu Ali baş Komandanın işğalçı və təxribatçı dövlətə qətiyyətli mesajı idi.
Azərbaycanın müasir tarixində 2016-cı ilin Aprel döyüşləri xüsusi yer tutur. Bu döyüşlər təkcə cəbhə xəttində əldə olunan hərbi uğur deyil, həm də xalqın milli iradəsinin, dövlətin siyasi qətiyyətinin və şəhidlərimizin misilsiz qəhrəmanlığının təcəssümü kimi yadda qalıb. Bu gün Aprel döyüşlərinin ildönümündə Azərbaycan xalqı Vətən uğrunda canından keçən bütün şəhidlərini, o cümlədən qəhrəman generallarımızı və zabitlərimizi dərin ehtiramla yad edir. Aprel döyüşləri Ermənistanın növbəti hərbi təxribatına Azərbaycan Ordusunun verdiyi qətiyyətli cavab idi.
Qısa müddətdə həyata keçirilən uğurlu əks-hücum əməliyyatları nəticəsində strateji yüksəkliklər və mühüm ərazilər işğaldan azad edildi, bu hadisə uzun illər davam edən status-kvonun dəyişməz olmadığına dair həm regiona, həm də beynəlxalq ictimaiyyətə ciddi mesaj verdi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün qorunub saxlanması, erməni işğalçılarının 2016-cı il aprelin 2-dən 5-dək qoşunların təmas xəttində törətdikləri silahlı təxribatların qarşısının alınması və düşmənin dinc əhaliyə hücumlarının dəf edilməsi zamanı göstərdikləri qəhrəmanlıq və igidliyə görə Azərbaycan hərbçilərinin xüsusi fərqlənən bir qrupu 2016-cı il aprelin 19-da Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq sərəncamları ilə yüksək fəxri ada layiq görülüb, orden və medallarla təltif ediliblər. “Bu döyüşlər onu göstərir ki, Azərbaycan xalqı və dövləti heç vaxt işğalla barışmayacaq, öz ərazi bütövlüyünü nəyin bahasına olursa-olsun bərpa edəcəkdir”,- deyən dövlət başçısı bildirmişdir ki, Aprel döyüşləri Azərbaycan xalqının və Ordusunun tarixi ərazilərimiz olan Dağlıq Qarabağ və ətraf rayonların işğaldan azad edilməsi üçün hər cür fədakarlığa və hərbi qüdrətə hazır olduğunu düşmənlə yanaşı, bütün dünyaya sübut etdi. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyev Azərbaycan Ordusunun Aprel qələbələrinin ildönümü ilə əlaqədar martın 31-də bir qrup hərbçimizlə görüşdə deyib: "Aprel döyüşləri bizim şanlı hərbi qələbəmizdir, dövlətimizin, xalqımızın, ordumuzun gücünü göstərən qələbədir. Aprel döyüşləri nəticəsində Füzuli, Cəbrayıl və Ağdərə rayonlarının işğaldan azad edilmiş ərazilərində bu gün Azərbaycan bayrağı dalğalanır. Bu döyüşlər onu göstərir ki, Azərbaycan xalqı və dövləti heç vaxt işğalla barışmayacaq, öz ərazi bütövlüyünü nəyin bahasına olursa-olsun bərpa edəcəkdir".Həqiqətən də, dövlətimizin başçısının dediyi kimi, Aprel döyüşləri, eyni zamanda, ordumuzun peşəkarlığını göstərdi. Ordumuz əlverişsiz mövqelərdən əks-hücum əməliyyatı apararaq strateji mövqelərə sahib oldu. Bu gün bu strateji yüksəkliklər, mövqelər, işğaldan azad edilmiş ərazilər imkan verir ki, Azərbaycan Ordusu təmas xəttində mövcud vəziyyətə tam nəzarət etsin və lazımi tədbirləri görə bilsin.
Bu döyüşlərdə Azərbaycan əsgərinin qəhrəmanlığı, zabit heyətinin peşəkarlığı xüsusi vurğulanmalıdır. Qəhrəmanlıq salnaməsində öz adı ilə əbədiləşən şəxsiyyətlərdən biri də general-mayor Polad Həşimov oldu. General Həşimov yalnız bir hərbçi deyil, həm də vətənpərvərliyin, liderliyin və xalqına bağlılığın simvoluna çevrildi. Onun və digər şəhidlərimizin göstərdiyi fədakarlıq Azərbaycan xalqının yaddaşında əbədi yaşayacaq və gələcək nəsillərə örnək olacaq.
Aprel döyüşləri həm də xalq-ordu birliyinin ən yüksək səviyyədə təzahürü idi. Həmin günlərdə minlərlə gəncin könüllü olaraq cəbhəyə yollanmaq istəyi, cəmiyyətin bütün təbəqələrinin dövlətin yanında olması Azərbaycanın milli həmrəyliyinin gücünü nümayiş etdirdi. Bu birlik yalnız hərbi uğurlara deyil, həm də siyasi mövqeyin möhkəmlənməsinə xidmət etdi. Bu uğurların təməlində isə düşünülmüş və ardıcıl dövlət siyasəti dayanır. Azərbaycan Respublikasının cənab Prezideni İlham Əliyev tərəfindən həyata keçirilən məqsədyönlü siyasət nəticəsində ölkənin hərbi potensialı əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirildi. Ordunun müasirləşdirilməsi, yeni texnologiyaların tətbiqi, hərbi kadrların peşəkarlığının artırılması Aprel döyüşlərində əldə olunan qələbənin əsas amillərindən biri oldu.
Xüsusi vurğulamaq lazımdır ki, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən xarici siyasət də bu prosesdə mühüm rol oynadı. Azərbaycan beynəlxalq müstəvidə öz haqlı mövqeyini ardıcıl şəkildə müdafiə edərək, münaqişənin beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri çərçivəsində həll olunmalı olduğunu daim gündəmdə saxladı. Bu siyasət nəticəsində Azərbaycan həm diplomatik, həm də hərbi sahədə üstün mövqe qazandı.
Aprel döyüşləri eyni zamanda 2020-ci ildə baş vermiş Vətən müharibəsinin başlanğıc nöqtəsi kimi qiymətləndirilir. Dörd günlük müharibə zamanı əldə olunan hərbi təcrübə, psixoloji üstünlük və strateji mövqelər sonrakı böyük zəfərin əsasını qoydu. Bu baxımdan Aprel döyüşləri Azərbaycanın zəfər yolunun mühüm mərhələsidir.
Bu gün Aprel döyüşlərinin ildönümündə bir daha aydın görünür ki, şəhidlərimizin qanı yerdə qalmadı. Onların fədakarlığı nəticəsində Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü bərpa etdi, regionda yeni reallıqlar yaratdı və milli qürurunu bütün dünyaya nümayiş etdirdi.
Aprel döyüşləri, şəhidlərimizin qəhrəmanlığı və dövlət başçısının həyata keçirdiyi uzaqgörən siyasət bir-biri ilə vəhdət təşkil edərək Azərbaycanın tarixi qələbələrinə yol açdı. Bu gün hər bir azərbaycanlı bu qürurverici tarixi həm ehtiramla yad edir, həm də gələcəyə daha böyük inamla baxır. Şəhidlərimizin əziz xatirəsi daim qəlbimizdə yaşayacaq, onların uğrunda can verdiyi Vətən isə əbədi olaraq var olacaq.

05.04.2026 ]]> admin Sun, 05 Apr 2026 08:04:57 -1100 Aprel döyüşləri - Zəfərə səsləyən qətiyyət və inam http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26256 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26256

Haqverdiyeva Aynurə Rasim qızı
Sumqayıt şəhər 36 nömrəli
tam orta məktəbin ibtidai sinif müəllimi,
"Sadiq Heydərçi" media mükafatı laureatı

Müzəffər Azərbaycan Ordusu 30 il həsrətdən sonra misli-bərabəri olmayan şücaət və böyük peşəkarlıq nümayiş etdirməklə torpaqlarımızı işğaldan azad etdi. Bu tarixi Qələbə Müzəffər Ali Baş Komandanın rəhbərliyi altında qəhrəman əsgər və zabitlərimizin, şəhidlərimizin qanı və canı bahasına başa gəlmişdir. Dövlət və xalq olaraq öz ərazi bütövlüyümüzü bərpa etməklə bir xalqın mövcudluğu üçün zəruri hesab edilən milli iradə, özünəetimad və özünəinam kimi psixoloji hissləri geri qaytardıq. Qalib Ordumuzun qəhrəmanlığı sayəsində işğal olunmuş torpaqlarımızın azad edilməsi dövlətçilik tariximizin ən şərəfli səhifələrindən biri və müxtəlif təbəqə və mənsubiyyətlərdən ibarət vətəndaşlarımızın taleyüklü məsələlərdə, o cümlədən düşmənə qarşı mübarizədə həmrəyliyinin rəmzidir. Tam qətiyyətlə qeyd edə bilərik ki, məhz bu Qələbə nəticəsində İslam və Türk dünyası ölkələri son 200 il ərzində ilk dəfə itirdikləri torpaqları qaytarmaq nümunəsinin şahidi oldular.
Vurğulanmalı olan digər mühüm bir məsələ isə Azərbaycan dövlətinin ədalətsizliyə və 30 il davam edən erməni təcavüzünə son qoymaqla regionda sülh və əməkdaşlıq əhvali-ruhiyyəsini yaratmasıdır. Ölkəmizin həmişə sülhsevər siyasətin tərəfdarı olması, tolerantlığa və qarşılıqlı əməkdaşlığa üstünlük verməsi beynəlxalq səviyyədə qəbul edilən bir həqiqətdir. Torpaqlarımızın təxminən 30 il ərzində işğal altında saxlanılmasına, bir milyondan çox vətəndaşımızın məcburi köçkün həyatı yaşamağa məhkum edilməsinə, təcavüzə məruz qalmış şəhər və kəndlərimizin bütünlüklə dağıdılmasına, Ermənistanın işğalçı qüvvələrinin işğal zonasında qeyri-insani davranışlarına rəğmən Azərbaycanın sülhpərvər mövqeyi Cənubi Qafqazda etimad, əməkdaşlıq və sabitlik mühitinin yaranmasında mühüm təsir göstərməkdədir.
Əlbəttə, bu tarixi Zəfərin əldə edilməsi heç də asan başa gəlməyib. Azərbaycan xalqı və dövləti erməni təcavüzünün ağır nəticələrinin aradan qaldırılması naminə 30 ilə yaxın səbir, təmkin nümayiş etdirməli, böyük səylər və vəsaitlər hesabına işğalçının qovulması ilə nəticələnən güc toplamalı olub. Bu Qələbə ardıcıl və sistemli şəkildə həyata keçirilmiş ağır iş fəaliyyətinin, habelə bir neçə mərhələ və prosesin nəticəsində baş verib. Heç şübhəsiz ki, böyük Zəfəri şərtləndirən əsas mərhələlərdən biri də hərb tariximizin yaddaşına həkk olunmuş Aprel döyüşləridir.
2016-cı il aprelin əvvəllərində Azərbaycanın ön xətt mövqeləri və yaşayış məntəqələri Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən intensiv artilleriya atəşinə məruz qalanda ordumuzun bölmələri əks-həmlə ilə təxribatların qarşısını aldı. Bu, Aprel döyüşləri kimi vətən tariximizdə əbədiləşdi. Bəli, Azərbaycan Ordusunun Qələbəsi ilə bitən Aprel döyüşlərindən 10 il ötür. Dördgünlük müharibədə qəhrəman əsgər, gizir və zabitlərimiz təcavüzkar Ermənistan ordusuna ağır zərbələr endirərək 2 min hektardan artıq ərazini işğaldan azad etdilər.
Goranboy rayonu və Naftalan şəhərinə təhlükə yarada biləcək Talış kəndi ətrafındakı yüksəkliklər, eləcə də Seysulan məntəqəsi düşmən qüvvələrindən tam azad edildi. Horadiz şəhərinin düşmən təhlükəsindən qorunması məqsədilə Füzuli rayonu istiqamətində yerləşən, geniş ərazini nəzarətdə saxlamaq imkanı verən strateji əhəmiyyətli "Lələtəpə" yüksəkliyinə üçrəngli bayrağımız sancıldı. Bu döyüşlər nəticəsində 320 erməni hərbçisi məhv edildi, qarşı tərəfin 30-dək tankı və digər zirehli texnikası, 25-dən artıq artilleriya qurğusu sıradan çıxarıldı, Madagiz yaşayış məntəqəsinə yerləşən qərargahı və əsas hərbi hissələri məhv edildi. Ağdərə-Madagiz, Cəbrayıl istiqamətindəki yolların nəzarətdə saxlanılması imkanı əldə edildi.
Bir məsələni xüsusilə qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan Ordusu düşmənə qarşı öz ərazilərimizdə əməliyyat aparmışdı. Bu baxımdan da beynəlxalq təşkilatlar, nüfuzlu ölkələr Aprel döyüşləri ilə bağlı Azərbaycanın əleyhinə söz deyə bilmədilər. Hələ o vaxt Azərbaycan dövləti qarşılıqlı qaydada hərbi əməliyyatları dayandırmağa razı oldu və bununla da münaqişənin sülh yolu ilə həllinə üstünlük verdiyini bir daha nümayiş etdirdi. Lakin mənfur düşmənlərimiz, Ermənistan hərbi-siyasi hakimiyyəti Azərbaycanın sülhsevər mövqeyini və nümayiş etdirdiyi bu jestləri görməzdən gələrək öz təcavüzkar, işğalçı siyasətini davam etdirirdi. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev dəfələrlə rəsmi görüşlərdə elan edirdi ki, Azərbaycan işğal faktı, mövcud status-kvo ilə barışmaq və Ermənistanın təxribatlarına dözmək niyyətində deyil. Əksinə, düşmənə layiqli cavab vermək, torpaqlarını azad etmək iqtidarındadır. Dövlət başçımız Azərbaycan Ordusunun Aprel Qələbəsinin ildönümü ilə əlaqədar bir qrup hərbçi ilə görüşündə qeyd edirdi: “Biz sadəcə olaraq çalışırıq ki, məsələ sülh yolu ilə həll olunsun. Ancaq son illər ərzində aldığımız ən müasir, - mən onu bir daha qeyd etmək istəyirəm, - dünyanın ən müasir silahları bizə çox böyük imkan yaradır. Aprel döyüşləri zamanı biz sadəcə olaraq imkanlarımızın cüzi bir faizini nümayiş etdirdik. Bu, bir daha onu göstərir ki, aprel döyüşləri Ermənistanın təxribatı idi. İndi bəziləri müxtəlif versiyalar, fərziyyələr irəli sürürlər ki, Azərbaycan əməliyyat keçirməyi planlaşdırırdı, o da sonra dayandırıldı və sair. Birincisi, biz nəyi etmək istəmişiksə, onu da etmişik. Əks-hücum əməliyyatında qarşımızda hansı hədəflər durmuşdusa, biz o hədəflərə də çatdıq. Bu gün hərbçilər və beynəlxalq mütəxəssislər bilirlər ki, əldə etdiyimiz strateji mövqelər tamamilə vəziyyəti dəyişdirib. Əgər Aprel döyüşləri zamanı genişmiqyaslı əməliyyat keçirmək fikrində idiksə, biz öz hərbi potensialımızdan istifadə edərdik. Bunlar sirr deyil. Burada hər şey beynəlxalq monitorinq altındadır. Bilirlər ki, bizim uzaqmənzilli raketlərimizin, pilotsuz döyüş aparatlarımızın gücü nədən ibarətdir. Biz onlardan demək olar ki, istifadə etmədik. Amma əgər istifadə etsək, işğal olunmuş torpaqlarda düşmənin daşı-daş üstdə qalmayacaq. Bunu onlar bilsinlər və özünü növbəti dəfə biabır edən Ermənistanın siyasi rəhbərliyi danışığına fikir versin və bizim səbrimizlə oynamasın”.
Tam əminliklə deyə bilərik ki, Aprel döyüşləri mütləq qalibiyyətlə başa çatan 44 günlük Vətən müharibəsinə səsləyən qətiyyət və inam idi. Necə ki, Prezident İlham Əliyev Aprel döyüşlərinin əhəmiyyəti haqqında belə qeyd edirdi: “Aprel döyüşləri bizim şanlı hərbi Qələbəmizdir, dövlətimizin, xalqımızın, ordumuzun gücünü göstərən qələbədir. Aprel döyüşləri nəticəsində Füzuli, Cəbrayıl və Ağdərə rayonlarının işğaldan azad edilmiş ərazilərində bu gün Azərbaycan bayrağı dalğalanır. Bu döyüşlər onu göstərir ki, Azərbaycan xalqı və dövləti heç vaxt işğalla barışmayacaq, öz ərazi bütövlüyünü nəyin bahasına olursa-olsun bərpa edəcəkdir”.
Aprel döyüşləri 2020-ci ildə qazandığımız böyük Zəfəri şərtləndirən əsas amillərdən biri idi. İstər Aprel döyüşləri, istər 44 günlük İkinci Qarabağ müharibəsi Azərbaycan xalqında torpaq, Vətən sevgisinin nə qədər böyük olduğunu ortaya qoydu. Xalqımızın bütün təbəqələri həm döyüş meydanında, həm də kompüter arxasında informasiya müharibəsində vətənpərvərlik hisslərini nümayiş etdirdilər. Müzəffər Ordumuz böyük ruh yüksəkliyi ilə silaha sarılaraq torpaqlarımızı işğaldan azad etdi, üçrəngli bayrağımızı işğaldan azad edilmiş ərazilərdə öz qanları bahasına dalğalandırdılar. Azərbaycan əsgəri yazdığı yeni tarixlə xalqımızın qürurunu özünə qaytardı.

05.04.2026 ]]> admin Sun, 05 Apr 2026 06:12:51 -1100 Aprel döyüşləri Azərbaycanın hərbi gücünün ilkin təsdiqi oldu http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26255 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26255

Emilya Mehdiyeva
Bakı şəhəri, Neftçi Qurban adına 288 nömrəli
tam orta məktəbin ingilis dili müəllimi

Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ordumuz 2020-ci ildəki 44 günlük Vətən müharibəsində, daha sonra Qarabağda separatçılara qarşı həyata keçirilmiş qısamüddətli antiterror əməliyyatında böyük bir tarix yazdı. Bu möhtəşəm Zəfərimiz sayəsində torpaqlarımız işğaldan azad edildi, ölkəmizin ərazi bütövlüyü, suverenliyi tam təmin olundu.
Azərbaycan bu qələbə ilə regionda yeni reallıqlar yaratdı, dövlətimizin başçısının irəli sürdüyü və addım-addım reallaşmasına nail olduğu mükəmməl sülh gündəliyi Cənubi Qafqazda dayanıqlı sülh, davamlı inkişaf, insanların rifah və xoşbəxtliyi üçün yeni üfüqlər açdı. Bu Zəfər sarsılmaz iradənin, böyük əzmin, illərlə aparılan hazırlıqların, zərrə-zərrə qazanılan irəliləyişlərin möhtəşəm nəticəsi idi.
2016-cı ilin Aprel döyüşləri də böyük Zəfərimizə doğru yolda çox mühüm yer tutur. Azərbaycan Ordusunun Aprel qələbəsi, əsgər və zabitlərimizin qəhrəmanlıqları Ermənistanın işğalçı mövqeyi üzündən on illərlə davam edən qanlı münaqişəyə yeni bir dönüş nöqtəsi gətirdi. Bir tərəfdən Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda apardığı mübarizənin daha da güclənməsi, digər tərəfdən isə Ermənistan ordusunun mövqelərindəki zəiflik Aprel döyüşlərinin xüsusilə əhəmiyyətli məqamlarıdır.
Bu döyüşlər yalnız hərbi deyil, siyasi, diplomatik və strateji baxımdan da münaqişənin gələcəyini müəyyən edən mühüm bir mərhələ oldu. 2016-cı il Aprel döyüşləri Qarabağ münaqişəsini Ermənistanın havadarlarının səyləri ilə illərlə dondurulmuş vəziyyətdən yeni bir mərhələyə keçirdi, xalqımızın gücünü, əzəmətini bütün dünyaya göstərdi. Bir daha nümayiş etdirdi ki, Azərbaycan xalqı ərazisində ikinci erməni dövlətinin yaradılması ilə əsla barışmaq, işğal reallığına boyun əymək niyyətində deyil və torpaqlarımızın hərbi gücü ilə geri qaytarılması ehtimalı çox yaxındadır.
Aprel döyüşləri Ermənistanın Azərbaycana qarşı növbəti hərbi təxribatı nəticəsində baş verdi. 2016-cı il aprelin əvvəllərində Ermənistanın silahlı qüvvələri ön xətdəki mövqelərimizi və yaşayış məntəqələrimizi intensiv artilleriya atəşinə tutdu. Azərbaycan Ordusu düşmən təxribatına qətiyyətlə cavab verdi və döyüşlərdə böyük qələbə qazandı. Aparılan uğurlu əməliyyatlar Ermənistanın "keçilməz səngərlər" mifini, bu dövlətə rəhbərlik edən quldur rejimin işğalçılıq niyyətini alt-üst etdi. Nəticədə Tərtər rayonunun Talış kəndi yaxınlığındakı yüksəkliklər, Cəbrayıl rayonunun Lələtəpə yüksəkliyi, Cocuq Mərcanlı, Goranboy rayonunun Gülüstan kəndi və Tərtərin Madagiz kəndi istiqamətindəki mövqelər azad olundu. Həyata keçirilən əməliyyatlar hərbi baxımdan beynəlxalq aləmdə Azərbaycanın gücünü göstərdi.
Erməni silahlı birləşmələri bu qarşıdurmalar zamanı çox ciddi itkilər verdi. Rəsmi məlumatlara əsasən, dördgünlük döyüşdə 320-dən çox düşmən zərərsizləşdirildi, 500-dən artıq erməni hərbçisi yaralandı. Qarşı tərəfə məxsus 30-a yaxın tank və digər zirehli texnika, eləcə də 25-dən artıq artilleriya sistemi sıradan çıxarıldı. Madagiz qəsəbəsində yerləşən qərargah və əsas hərbi bölmələr məhv edildi. Bundan əlavə, Ağdərə-Madagiz və Cəbrayıl istiqamətlərindəki yollar ordumuzun nəzarətinə keçdi.
Aprel döyüşlərindən sonra - 2016-cı ilin mayında Azərbaycan və Ermənistan rəhbərləri münaqişənin həlli ilə bağlı ATƏT-in Minsk qrupuna həmsədr ölkələrin təmsilçilərinin iştirakı ilə Vyanada görüş keçirdilər. Daha sonra - iyunun 20-də Sankt-Peterburqda üçtərəfli müzakirələr oldu. Həmin görüşlərdə münaqişə bölgəsində qarşılıqlı etimadın artırılması, baş verən insidentlərin araşdırılması üçün mexanizmlərin formalaşdırılması və ATƏT sədrinin ofisinin imkanlarının genişləndirilməsi ilə bağlı ortaq razılıq əldə edildi.
Əslində, Ermənistanın mütəmadi olaraq cəbhə xəttində gərginlik yaratmasının səbəbləri aydın idi: Sarkisyan-Koçaryan hakimiyyəti danışıqlar ərəfəsində vəziyyəti bilərəkdən kəskinləşdirərək ölkə daxilindəki siyasi, sosial və iqtisadi problemlərdən ictimaiyyətin diqqətini yayındırmağa çalışırdı. Azərbaycan isə əksinə, münaqişənin sülh yolu ilə həllini prioritet sayır, bu istiqamətdə davamlı addımlar atırdı.
Aprel döyüşlərindən sonra Azərbaycanın tutduğu mövqe bir daha göstərirdi ki, ölkəmiz məsələnin hər iki tərəfdən böyük itkilərə yol vermədən danışıqlar yolu ilə həlli variantına, sülh prinsiplərinə ən son imkana qədər sadiqdir. Eyni zamanda ölkəmiz Aprel döyüşləri zamanı öz hərbi potensialının yalnız kiçik bir hissəsini nümayiş etdirməklə göstərdi ki, əgər lazım gəlsə, Azərbaycan Ordusu daha böyük əməliyyatlar keçirib qısa zamanda torpaqlarımızı işğalçılardan təmizləyə bilər.
Beynəlxalq qurumlar və aparıcı dövlətlər Aprel döyüşləri ilə bağlı Azərbaycana qarşı hər hansı irad irəli sürə bilmədilər. Çünki Azərbaycan əməliyyatları öz suveren ərazilərində həyata keçirmişdi.
Aprel döyüşləri ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunu daha da gücləndirdi, cəmiyyətimizin vahid amal uğrunda yumruq kimi birləşdiyini göstərdi, Azərbaycanın hərbi gücünün, yalnız onun texniki imkanlarında deyil, Ali Baş Komandanın sarsılmaz iradəsində, əsgər və zabitlərimizin döyüş ruhunda, xalqımızın vəhdətində, milli amal uğrunda hər cür fədakarlığa hazırlığında olduğunu nümayiş etdirdi. Aprel döyüşləri zamanı dövlətimizin qazandığı strateji mövqelər, üstünlüklər bütün dünyaya tarixin axarının yaxın gələcəkdə necə inkişaf edəcəyinə dair əhəmiyyətli mesaj verdi. Hər kəs anladı ki, dövlətimizin güclü ordusu hər an düşmənin qarşısına çıxmağa və torpaqlarını azad etməyə hazırdır.
Aprel qələbəsi Azərbaycanın Cənubi Qafqaz regionunda ən böyük güc olduğunu və özünün ərazi bütövlüyü, suverenliyi uğrunda bu gücü istifadə etməkdən əsla çəkinməyəcəyini bir daha təsdiqlədi. Həmçinin beynəlxalq təşkilatların, nüfuzlu dövlətlərin olkəmizin Aprel döyüşlərindəki qələbəsi ilə bağlı heç bir mənfi açıqlama verə bilməməsi rəsmi Bakının son illərdəki diplomatik uğurları ilə də üstünlükləri təmin etdiyini, Ermənistanın qurduğu informasiya blokadasını aradan qaldıraraq bu ölkənin təcavüzkar mahiyyətini ifşa etdiyini, dünyanı beynəlxalq hüquq normalarından irəli gələn faktlar qarşısında qoyduğunu göstərdi.
Aprel döyüşlərindən sonra münaqişənin həlli istiqamətində diplomatik proses müəyyən qədər aktivləşsə də, real nəticə əldə olunmadı. Həmin il Vyana və Sankt-Peterburqda keçirilən yüksəksəviyyəli görüşlərdə tərəflər arasında substantiv müzakirələr Ermənistanın qeyri-konstruktiv mövqeyi üzündən səmərəsiz alındı. Növbəti illərdə də vəziyyət, əfsus ki, dəyişmədi. Ermənistan 2017-ci ildə yeni hərbi və siyasi təxribatlarla cəbhə xəttində gərginliyi artırdı, mülki əhalini növbəti dəfə hədəfə aldı. Bunun beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən ciddi qınanılması rəsmi İrəvanın davranışlarına təsir etmədi və işğalçı ölkənin sülh prosesində maraqlı olmadığı daha aydın şəkildə üzə çıxdı.
Bu dövrdə Azərbaycan dövləti ordumuzu daha da gücləndirməklə bərabər, paralel olaraq beynəlxalq müstəvidə fəal siyasət həyata keçirib, hüquqi və siyasi mövqelərini möhkəmləndirdi. BMT, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı, Qoşulmama Hərəkatı, Avropa Şurası, Avropa İttifaqı və NATO kimi qurumların sənədlərində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə ardıcıl şəkildə dəstək ifadə olundu. Bu, dövlətimizin haqlı mövqeyinin beynəlxalq səviyyədə qəbul edildiyini və daha da gücləndiyini göstərirdi.
Diplomatik müstəvidə əldə olunan bu üstünlük fonunda Azərbaycan uzun müddət sülh danışıqlarına sadiqliyini də qorudu. Ermənistanın Aprel döyüşlərindəki məğlubiyyətindən, öz ordusu haqqında uydurduğu miflərin sabun köpüyü olmasından, Ermənistan ordusunun əslində əsgər payını oğurlayan generallardan, fərari əsgər və zabitlərdən ibarət olması reallığı gün işığına çıxandan sonra bu ölkədə baş verən hakimiyyət dəyişikliyi, cinayətkar Sarkisyan-Koçaryan hakimiyyətinin iqtidardan qovulması münaqişənin hərb variantına əl atmadan danışıqlar yolu ilə həllinə ümidləri artırırdı. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev də dəfələrlə bəyan etmişdi ki, əsas məqsəd münaqişənin danışıqlar yolu ilə həllidir və bu istiqamətdə kompromis məhz bu prosesə sadiqlikdir. Lakin Ermənistanın yeni rəhbərliyinin də təcavüzkar siyasəti davam etdirməsi, hətta işğalı genişləndirmək cəhdləri və danışıqlarda imitasiya yolu tutması nəticəsində proses faktiki olaraq çıxılmaz vəziyyətə düşdü.
2019-cu ildə Ermənistan rəhbərliyinin açıq şəkildə işğalçılıq niyyətini ifadə edən bəyanatları vəziyyəti daha da gərginləşdirdi. Xüsusilə Nikol Paşinyan tərəfindən səsləndirilən "Qarabağ Ermənistandır və nöqtə" ifadəsi danışıqların perspektivini tamamilə alt-üst etdi. Buna cavab olaraq Prezident İlham Əliyevin "Qarabağ Azərbaycandır və nida" bəyanatı həm siyasi, həm də ideoloji baxımdan Azərbaycanın mövqeyini daha qəti şəkildə ortaya qoydu.
2020-ci ilin yayına doğru təmas xəttində Ermənistanın təxribatları daha təhlükəli mərhələyə keçdi. İyul ayında Tovuz istiqamətində baş verən döyüşlər, avqustda növbəti diversiya cəhdləri və ümumilikdə hərbi ritorikanın kəskinləşməsi Ermənistanın yeni müharibəyə hazırlaşdığını açıq şəkildə göstərdi. Azərbaycan tərəfi bunu beynəlxalq platformalarda dəfələrlə bəyan etsə də, dünya birliyi tərəfindən səmərəli tədbirlər görülmədi.
Nəhayət, 2020-ci il sentyabrın 27-də Ermənistanın genişmiqyaslı hücumu ilə münaqişə yeni fazaya keçdi. Buna cavab olaraq Azərbaycan Ordusu əks-hücum əməliyyatına başladı və cəmi 44 gün davam edən Vətən müharibəsi nəticəsində işğal altında olan ərazilərin böyük hissəsini azad etdi. "Dəmir yumruq" əməliyyatı ilə Azərbaycan həm hərbi, həm də siyasi baxımdan həlledici üstünlük qazanaraq Ermənistanı faktiki kapitulyasiyaya məcbur qoydu.
Vətən müharibəsi nəticəsində münaqişəyə faktiki son qoyuldu və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası təmin edildi. Sonrakı mərhələdə olkəmiz suverenliyini tam təmin etmək istiqamətində addımlarını davam etdirdi. 2023-cü ildə keçirilən lokal antiterror tədbirləri nəticəsində ölkə ərazisində qalan silahlı separatçı qüvvələr zərərsizləşdirildi, Xankəndidəki qondarma rejim ləğv olundu. Bununla da Azərbaycanın dövlət suverenliyi tam şəkildə bərpa edildi.
Beləliklə, Aprel döyüşlərindən başlayan proses mərhələli şəkildə diplomatik mübarizə, informasiya üstünlüyü və hərbi gücün vəhdəti nəticəsində Vətən müharibəsində tarixi qələbə ilə yekunlaşdı, Prezident İlham Əliyevin liderliyi ilə regionda yeni reallıqlar formalaşdı.
Aprel döyüşləri bu baxımdan Azərbaycan tarixində ordumuzun qələbəsi ilə tamamlanmış qısamüddətli - dördgünlük hərbi əməliyyatdan daha çox milli ruhun oyanışı, böyük Zəfərə aparan yolun başlanğıcıdır. Bu döyüşlər göstərdi ki, illərlə davam edən işğal faktı ilə barışmaq niyyətində olmayan xalqımızın iradəsi qırılmazdır və Azərbaycan dövləti öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmək əzmindədir. Aprel zəfəri həm də cəmiyyətdə öz gücünə inam yaratdı, ordumuzun peşəkarlığını, döyüş qabiliyyətini bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Bu hadisələrdən sonra artıq hər kəsə aydın oldu ki, Azərbaycan yalnız diplomatik müstəvidə deyil, lazım gəldikdə döyüş meydanında da sözünü deməyə qadirdir.
Aprel döyüşləri bir neçə ildən sonra həyatımızı dəyişəcək, bizi xəyallarımıza qovuşduracaq böyük Zəfərin ideoloji və hərbi təməlini qoydu. Məhz həmin günlərdə yazılan qəhrəmanlıq salnaməsi Vətən müharibəsində əldə olunacaq Zəfərin başlanğıcı oldu.
Gələcək nəsillər Aprel döyüşlərini milli qürurun, vətənpərvərliyin və sarsılmaz iradənin təcəssümü kimi xatırlayacaqlar. Bu tarix onlara öyrədəcək ki, Vətən uğrunda birlik, inam və qətiyyət olduqda ən çətin hədəflərə belə çatmaq mümkündür.
Aprel döyüşləri Azərbaycan xalqının yaddaşında daim şərəf və qürur səhifəsi kimi yaşayacaq.

04.04.2026 ]]> admin Sat, 04 Apr 2026 06:30:46 -1100 Aprel döyüşləri Şanlı Vətən müharibəsində böyük Zəfərə gedən yolda mühüm əhəmiyyət kəsb edir http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26254 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26254

Səmədova Könül İbrahim qızı
ADPU-nun Filologiya fakültəsinin "Müasir Azərbaycan
dili" kafedrasının müdiri, filologiya elmləri doktoru,
professor, "Qabaqcıl təhsil işçisi" döş nişanı,
"Azərbaycan Qadını” media medalı mükafatları laureatı
Bu gün Azərbaycan Ordusunun parlaq tarixi qələbələrindən olan şanlı Aprel döyüşlərindən 10 il ötür. 2016-cı ilin aprelində Ermənistan silahlı qüvvələrinin qoşunların təmas xəttində ardıcıl təxribatlarına cavab olaraq keçirilmiş əks-əməliyyat zamanı qazanılmış tarixi Zəfər Azərbaycan Ordusunun qələbə əzmini bir daha göstərib. Aprelin 1-5-də baş vermiş Azərbaycan xalqının qəhrəmanlığının nümayişi olan və Ordumuzun qələbəsi ilə nəticələnən döyüşlər Vətən müharibəsinin ilkin məşqi və tarixi Zəfərə aparan yol idi.
Həmin il aprelin 2-də Ordumuz düşməni ağır məğlubiyyətə uğradaraq, Füzuli, Cəbrayıl və Ağdərə rayonlarının işğal altındakı ərazilərinin 2 min hektardan çox hissəsini azad edib. Həmçinin minlərlə hektar ərazi Azərbaycan Ordusunun tam nəzarətinə keçib. Azərbaycan Ordusu dördgünlük Aprel döyüşləri ilə 23 ildən sonra xalqımıza qələbə sevinci bəxş edib.
Silahlı Qüvvələrimizin həyata keçirdiyi əks-həmlə əməliyyatının məqsədi Ermənistan silahlı qüvvələrinin təmas xəttindəki yaşayış məntəqələrinə törətdiyi təhlükəni aradan qaldırmaq idi. Belə ki, 2016-cı il aprelin 2-nə keçən gecə düşmən bütün mövqelərimizi, eyni zamanda, mülki əhalini atəşə tutub. Azərbaycan tərəfindən dərhal adekvat tədbirlərin görülməsi ilə bağlı qərar qəbul edilib və qəti cavab zərbələri endirilib. Düşmən müdafiəsinin ön xəttində və dərinliyində yerləşən Ermənistan ordusunun canlı qüvvəsi və hərbi texnikası məhv edilib.
Aprel hadisələrində cəbhənin ən gərgin istiqaməti Ağdərə-Tərtər-Ağdam və Füzuli istiqaməti olub. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin bölmələri aprelin əvvəlində qısa müddətdə düşmənin öndə və dərinlikdə cəmləşən qüvvələrini qəti zərbələrlə sıradan çıxarıb. Uğurlu əməliyyatlar nəticəsində Naftalan şəhərinə təhlükə yaradacaq Tərtər rayonunun Talış kəndi istiqamətindəki yüksəkliklər işğalçılardan təmizlənib. Həmçinin geniş ərazini nəzarətdə saxlamaq imkanı verən olduqca strateji əhəmiyyətli Cəbrayıl rayonunun Lələtəpə yüksəkliyi azad edilib. Ordumuzun qəti zərbələri nəticəsində düşmənin 30-dək tankı, 25-dən çox artilleriya qurğusu və digər zirehli texnikası məhv edilib, 320-dən artıq hərbçisi öldürülüb, 500-dən çox döyüşçüsü yaralanıb. Suqovuşan yaşayış məntəqəsinə yerləşən qərargahı və əsas hərbi hissələri məhv edilib. Ağdərə-Suqovuşan, Cəbrayıl istiqamətindəki yolların nəzarətdə saxlanılması imkanı əldə edilib.
Azərbaycan Ordusunun 2016-cı il Aprel zəfərində illərlə yaradılan “məğlubedilməz erməni ordusu” və keçilməz erməni səngərləri mifi dağıldı. Aprel qələbəsi, eyni zamanda, əsgərlərimizin döyüş ruhunun, ordu ilə xalqın birliyinin təcəssümü oldu. Dünya ictimaiyyəti də başa düşdü ki, işğal edilmiş ərazilərin hərb yolu ilə azad edilməsi mümkündür. Azərbaycan xalqı, dövləti və ordusu buna tam qadirdir. Uğurlu Aprel əməliyyatından sonra Ermənistanın işğalçılıq siyasəti danılmaz faktlarla yenidən təsdiqləndi. Döyüşlərdə ölənlərin əksəriyyətinin Ermənistan hərbi qulluqçularının olması, yaralıların böyük hissəsinin bu ölkənin tibb müəssisələrində müalicə alması və dövlət tərəfindən “separatçı cəlladların” könüllü adı altında yenidən Qarabağa göndərilərək erməni ordusunun qoyub qaçdığı səngərlərə doldurulması cəhdi buna əyani sübutdur.
Ermənistan ordusunun təmas xəttində törətdikləri təxribatlar zamanı dinc əhali arasında da həlak olan və yaralananlar olub, yaşayış məntəqələrimizə böyük ziyan dəyib.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün qorunub saxlanması, erməni işğalçılarının 2016-cı il aprelin 2-dən 5-dək qoşunların təmas xəttində törətdikləri silahlı təxribatların qarşısının alınması və düşmənin dinc əhaliyə hücumlarının dəf edilməsi zamanı göstərdikləri qəhrəmanlıq və igidliyə görə Azərbaycan hərbçilərinin xüsusi fərqlənən bir qrupu 2016-cı il aprelin 19-da Azərbaycan Prezidentinin müvafiq sərəncamları ilə yüksək fəxri ada layiq görülüb, orden və medallarla təltif olunub.
Vətən qarşısındakı xidmətlərinə görə mükafatlandırılanlar arasında “Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı” fəxri adına, “Azərbaycan Bayrağı” və “Vətənə xidmətə görə” ordenlərinə, “Vətən uğrunda”, “İgidliyə görə” və “Hərbi xidmətlərə görə” medallarına layiq görülənlər olub.
Aprel döyüşləri Azərbaycan xalqının və Ordusunun tarixi ərazilərimiz olan Qarabağ və ətraf rayonların işğaldan azad edilməsi üçün hər cür fədakarlığa və hərbi qüdrətə hazır olduğunu düşmənlə yanaşı, bütün dünyaya sübut etdi. Prezident, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyev Azərbaycan Ordusunun Aprel qələbələrinin ildönümü ilə əlaqədar bir qrup hərbçimizlə görüşündə deyib: “Aprel döyüşləri bizim şanlı hərbi qələbəmizdir, dövlətimizin, xalqımızın, ordumuzun gücünü göstərən qələbədir. Aprel döyüşləri nəticəsində Füzuli, Cəbrayıl və Ağdərə rayonlarının işğaldan azad edilmiş ərazilərində bu gün Azərbaycan bayrağı dalğalanır. Bu döyüşlər onu göstərir ki, Azərbaycan xalqı və dövləti heç vaxt işğalla barışmayacaq, öz ərazi bütövlüyünü nəyin bahasına olursa-olsun bərpa edəcəkdir”.
Həqiqətən də dövlətimizin başçısının dediyi kimi, Aprel döyüşləri, eyni zamanda, ordumuzun peşəkarlığını göstərdi. Ordumuz əlverişsiz mövqelərdən əks-hücum əməliyyatı apararaq strateji mövqelərə sahib oldu. Bu strateji yüksəkliklər, mövqelər, işğaldan azad edilmiş ərazilər imkan verdi ki, Azərbaycan Ordusu təmas xəttində mövcud vəziyyətə gələcəkdə tam nəzarət etsin və lazımi tədbirləri görə bilsin.
Aprel döyüşlərinin ən böyük tarixi əhəmiyyəti bu qələbə sayəsində “Böyük Qayıdış” prosesinə start verilməsi oldu. Lələtəpə yüksəkliyinin azad edilməsi nəticəsində Cəbrayıl rayonunun Cocuq Mərcanlı kəndində mülki əhalinin yaşayışı üçün təhlükə tamamilə aradan qaldırıldı. Dövlətimizin başçısının Cocuq Mərcanlı kəndinin bərpası və əhalinin yerləşdirilməsi ilə bağlı 2017-ci il 24 yanvar tarixli Sərəncamı ilə “Böyük Qayıdış” prosesinə start verildi. Bu kəndin əhalisinin 23 illik fasilədən sonra doğma torpaqlarına qayıtması işğal altındakı digər ərazilərimizin də tezliklə azad olunmasına bütün xalqımızda dərin inam yaratdı. Prezident İlham Əliyevin və birinci xanım Mehriban Əliyevanın təmas xəttinə gedərək, Ermənistan ordusunun atəşləri nəticəsində yaşayış məntəqələrimizə dəyən ziyanla yerində tanış olmaları, yerli əhali, eləcə də ön xətdə şəxsi heyətlə görüşü xalqımızın və Ordumuzun düşmən üzərində qəti qələbəyə ümidlərini daha da artırdı.
Prezident, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin Aprel döyüşlərinin əhəmiyyəti barədə dediyi sözlər bu qələbənin Ordumuz və xalqımız üçün əhəmiyyətini açıq şəkildə ifadə edir: “Aprel döyüşləri hərbi dərsliklərə salınmalıdır. Həm peşəkarlıq, həm də vətənpərvərlik ruhu baxımından Aprel döyüşləri bir daha göstərdi ki, Azərbaycan xalqı qəhrəman xalqdır. Bir daha onu göstərdi ki, biz bu vəziyyətlə barışmayacağıq. Onu göstərdi ki, xalq-iqtidar birliyi bu gün Azərbaycanda yüksək səviyyədə təmin olunur, möhkəmlənir. Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli bizim üçün həmişə olduğu kimi birinci yerdə duran prioritet məsələdir”.
Uğurlu Aprel qələbəsindən daha da ruhlanan Azərbaycan Ordusu iki il sonra daha bir böyük zəfər qazandı. 2018-ci ilin mayında Əlahiddə Ümumqoşun Ordu tərəfindən Günnüt kəndi və ətraf ərazilərin nəzarət altına alınması bir daha göstərdi ki, əsgər və zabitlərimiz qarşıya qoyulan istənilən tapşırığı yerinə yetirmək əzmindədir.
Həmçinin 2008-ci ildən başlayaraq müxtəlif illərdə keçirilmiş hərbi paradlar Azərbaycan Ordusunun qüdrətini əyani nümayiş etdirib. 2018-ci il Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin yaradılmasının 100 illik yubileyi münasibətilə Bakının Azadlıq meydanındakı təntənəli hərbi paradda 2016-cı ilin Aprel döyüşlərində, iki il sonra Naxçıvan əməliyyatında işğalçılardan azad olunmuş torpaqlarda qaldırılmış Azərbaycan bayraqları nümayiş etdirilib. Paradda çıxış edən Prezident, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyev ölkəmizin ərazi bütövlüyünün mütləq bərpa olunacağını bildirərək deyib: “Gün gələcək və bu gün işğal altındakı torpaqlar azad olunandan sonra orada qaldırılacaq Azərbaycan bayrağı Azadlıq meydanına gətiriləcək və hərbi paradda göstəriləcək”.
Aprel döyüşləri Azərbaycanın hərb salnaməsinə qızıl hərflərlə yazılan şanlı Vətən müharibəsində böyük Zəfərə gedən yolda mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Yeddi il əvvəl bu döyüşlərdə düşmən üzərində qazanılan hərbi uğurlar Azərbaycan Ordusunun və xalqının böyük Qələbəyə inamını və əzmini daha da artırmaqla yanaşı, Silahlı Qüvvələrimizin şəxsi heyəti üçün mühüm döyüş təcrübəsi oldu. Bu döyüşlər həm də Azərbaycan Ordusunda düşmən mövqelərini və onların potensialını öyrənməyə imkan yaratdı. Məhz bu təcrübəni İkinci Qarabağ müharibəsində uğurla tətbiq edən rəşadətli Azərbaycan Ordusu düşmənə qəti zərbə vuraraq torpaqlarımızı işğaldan azad etdi. Qürurverici haldır ki, böyük Qələbəni cəmi 44 gündə qazanaraq, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü təmin edən şanlı Ordumuzun Vətən müharibəsində tətbiq etdiyi ən müasir döyüş taktikası və mühüm yeniliklər dünyanın qabaqcıl orduları tərəfindən dərindən öyrənilir.
İkinci Qarabağ müharibəsində Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan xalqı dəmir yumruq kimi birləşdi
İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Prezident, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan xalqı dəmir yumruq kimi birləşərək bütün dünyaya sübut edib ki, onun iradəsini sarsıtmaq, işğalla barışmağa məcbur etmək mümkün deyil. Azərbaycan Ordusu Ermənistanın mütəmadi təxribatlarına cavab olaraq 2020-ci il sentyabrın 27-də “Dəmir yumruq” əməliyyatına başladı və noyabrın 10-dək davam etmiş 44 günlük Vətən müharibəsi nəticəsində işğalçı ölkəni diz çökməyə, kapitulyasiyaya məcbur etdi. Azad edilmiş torpaqlarda qaldırılmış Azərbaycan bayraqları bu dəfə 2020-ci il dekabrın 10-da Bakının Azadlıq meydanında Vətən müharibəsində Qələbəyə həsr olunmuş Zəfər paradında nümayiş etdirildi.
Bu gün hər bir azərbaycanlı yeddi il əvvəl Lələtəpədə ucaldılan üçrəngli bayrağımızın işğaldan azad edilən Şuşada və digər ərazilərimizdə dalğalanmasından sonsuz qürur duymaqdadır. Qürurlu tarixə malik olan Azərbaycan Ordusu hazırda özünün ən şanlı mərhələsini yaşayır. Ona görə də Aprel döyüşləri hər zaman Azərbaycan dövləti və xalqı üçün Vətən müharibəsindəki böyük Qələbənin başlanğıcı kimi daim müqəddəs tarix kimi xatırlanacaq.

04.04.2026 ]]> admin Sat, 04 Apr 2026 06:27:05 -1100 Şanlı aprel zəfərindən 10 il ötür http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26253 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26253

Sevinc Hacıyeva
Sumqayıt şəhər 5 nömrəli tam orta məktəbin
ibtidai sinif müəllimi, məktəbin ATiAHI sədri,
"Sülhün Memarı İlham Əliyev" media mükafatı laureatı

2016-cı il aprelin 1-dən 2-nə keçən gecə və gün ərzində bütün cəbhə boyu Azərbaycan mövqeləri və yaşayış məntəqələri Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən güclü artilleriya atəşinə məruz qaldı. Azərbaycanın qarşıdurma xəttinə yaxın yaşayış məntəqələrinin bombalanması nəticəsində aralarında 16 yaşdan kiçik 2 uşaq olmaqla 6 mülki şəxs həlak oldu, 26 şəxs ağır yaralandı. Hücumlar nəticəsində, həmçinin çoxsaylı ictimai və şəxsi mülkiyyətə, o cümlədən mülki infrastrukturlara ciddi ziyan dəydi. 232 fərdi yaşayış evi, 99 elektrik dirəyi, 3 elektrik yarımstansiyası, kilometrlərlə su və qaz boruları dağıdıldı. Məktəblər, xəstəxanalar və ibadət yerləri də daxil olmaqla sosial müəssisələrə Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən idarə olunan raket zərbələri endirildi. 1 məscid ibadət zamanı yüksək kalibrli artilleriya mərmiləri ilə vuruldu.
Erməni təxribatının qarşısının alınması, mülki əhalinin təhlükəsizliyinin təmin olunması məqsədilə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin komandanlığı tərəfindən Ağdərə-Tərtər-Ağdam və Xocavənd-Füzuli istiqamətində təxirəsalınmaz cavab tədbirlərinin keçirilməsi barədə qərar qəbul edildi.
Nəticədə dördgünlük döyüşlər zamanı Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin birləşmələri Goranboy rayonuna və Naftalan şəhərinə təhlükə yarada biləcək Talış kəndi ətrafındakı yüksəkliklərini azad etdi, Füzuli rayonu istiqamətində yerləşən, geniş ərazini nəzarətdə saxlamaq imkanı verən strateji əhəmiyyətli Lələ Təpə yüksəkliyinə nəzarəti ələ keçirdi. Həmçinin aprel döyüşləri nəticəsində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Ağdərə-Madagiz istiqamətində yolların nəzarətdə saxlanılmasını təmin etdi.
Döyüşlərdə ermənilərə məxsus 30 tank, 15-dək artilleriya qurğusu və möhkəmləndirilmiş mühəndis qurğuları məhv edildi, düşmənin 320 hərbçisi öldürüldü, 500-dən artıq hərbçisi isə yaralandı.
Aprelin 5-də saat 12:00-dan etibarən Azərbaycan və Ermənistan qoşunlarının qarşıdurma xəttində tərəflərin razılığı ilə əməliyyatlar dayandırıldı.
Döyüşlərin yekunu olaraq Silahlı Qüvvələrimiz tərəfindən 2000 hektardan artıq ərazi erməni işğalından azad edildi və daha çox ərazi əməliyyat baxımından nəzarətimiz altına keçdi. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin bölmələri azad edilmiş torpaqlarda möhkəmləndirmə işləri həyata keçirdi.
Qəhrəmanlıq salnaməsi kimi xalqımızın tarixinə düşən 2016-cı il Aprel döyüşlərinin 6-cı ildönümü tamam olur. 2016-cı ilin aprelin əvvəllərində Ermənistan silahlı qüvvələrinin təxribatlarına cavab olaraq, Azərbaycan Ordusunun əks-hücum əməliyyatı ilə düşməni ağır məğlubiyyətə uğradıldığı Aprel döyüşlərinin ən böyük tarixi əhəmiyyəti qələbə sayəsində Böyük Qayıdışa start verilməsi oldu. Xalqımızda Qarabağın işğaldan azad olunması ilə bağlı inamı daha da artıraraq ordumuzda ruh yüksəkliyi yaradan bu döyüşlərdə Ermənistanın yaratdığı "keçilməz sədd"i ordumuz dağıtdı və Azərbaycan Lələtəpə yüksəkliyini işğaldan azad etdi. Ən önəmlisi isə odur ki, Suqovuşan-Ağdərə istiqamətində gedən yollar Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin tam nəzarətinə keçdi. Aprel ayında əldə edilən qələbə növbəti zəfərin müjdəsi olmaqla bütün dünyaya Azərbaycan Ordusunun gücünü, qələbə əzmini, ədalətin bərpa olunacağı günün uzaqda olmadığını göstərdi.
Aprel döyüşləri, uzun illərdən bəri ölkə Prezidenti , Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə uğurla davam edən ordu quruculuğu sahəsində həyata keçirilən islahatların və müasir hərbi-texniki bazanın gücləndirilməsi nəticəsində nələrə qadir olduğumuzu və Azərbaycanın, ərazi bütövlüyünü bərpa etməkdə nə dərəcədə istəkli olduğunu bütün dünya anlatdı. Bütün qonşularımız, o cümlədən də Ermənistanın havadarları tam olaraq anladılar ki, Azərbaycan nəyin bahasına olursa olsun torpaqlarnı işğaldan azad edəcək ki, xalqımız bunu 44 günlük Vətən müharibəsində tam sübut etmiş oldu.
Ən əsası isə odur ki, Aprel döyüşləri zamanı Xalq-Lider-Ordu birliyinin vəhdətinin şahidi olduq. Bu birlik nəticə etibarı ilə bizə həm Aprel Zəfərini, həm də Vətən müharibəsi zamanı möhtəşəm Qələbəni qazandırdı.
Bu illər ərzində səbirsizliklə dövlət başçısı, Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevin döyüş əmrini gözləyən vətən oğulları 44 günlük İkinci Qarabağ müharibəsində göstərdikləri qəhrəmanlıq, şücaət nəticəsində 30 ilin işğalına son qoyaraq bunun böyük hazırlığın, döyüş ruhunun, torpaq, Vətən sevgisinin, xalqımızın birliyinin, həmrəyliyinin nəticəsi olduğunu dünyaya göstərdi. Bu gün böyük fəxr hissi ilə qeyd edirik ki, torpaqlarımız tarixi sahibindədir, azaddır və yenidən canlandırılaraq, dirçəldirilir.
Ümumilikdə aprel döyüşləri Azərbaycan Prezidenti, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin Orduya göstərdiyi diqqəti, Silahlı Qüvvələrimizin yüksək doyüş qabiliyyətini, eləcə də işğal edilmiş ərazilərimizi hər an azad etməyə qadir olduğunu nümayiş etdirdi. Aprel döyüşlərindəki qələbələrlə Azərbaycan torpaqlarının erməni işğalından azad edilməsinin başlanğıcı qoyuldu.
Uğurlu Aprel qələbəsindən sonra daha da ruhlanan Azərbaycan Ordusu dörd il sonra daha böyük zəfər qazandı.
Aprel döyüşləri 2020-ci ilin sentyabrın 27-də başlanan Azərbaycanın hərb salnaməsinə qızıl hərflərlə yazılan Şanlı Vətən müharibəsində Böyük Qələbəmizə gedən yolda açar rolu oynadı. Aprel döyüşlərində düşmən üzərində qazanılan hərbi uğurlar Azərbaycan Ordusunun və xalqının Böyük Qələbəyə inamını və əzmini daha da artırdı. Aprel döyüşlərində qazanılan təcrübəni ikinci Qarabağ müharibəsində uğurla tətbiq edən rəşadətli Azərbaycan Ordusu düşmənə qəti zərbə vuraraq torpaqlarımızı işğaldan azad etdi.
İkinci Qarabağ müharibəsində Böyük Qələbəni cəmi 44 gündə qazanaraq, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü təmin edən Şanlı Ordumuzun Vətən müharibəsində tətbiq etdiyi ən müasir döyüş taktikası və mühüm yeniliklər dünyanın qabaqcıl orduları tərəfindən dərindən öyrənilir və təqdir olunur.
Aprel döyüşləri Ermənistanın oyuncaq dövlət regionda başqalarının sifarişini yerinə yetirən, ianə ilə dolanan vassal olduğunu açıq-aşkar göstərdi. Həmin məqamda Türkiyə, Pakistan, Ukrayna və başqa dövlətlərin Azərbaycanla dost, sarsılmaz müttəfiq olduqları bir daha təsdiqləndi və s.
Azərbaycan Aprel müharibəsi ilə regionda maraqları olan dövlətlərə və ermənlərin havadarlarına sübut etdi ki, regionun təhlükəsizliyi daha çox Azərbaycandan asılıdır. Cənubi Qafqazda işğalçılıq yolu tutan, təhlükəsizliyi və əməkdaşlığı təhdid edən, dinc yanaşı yaşamağa mane olan dövlət isə Ermənistandır. Rəsmi Bakı Aprel hadisələri ilə ədalətsiz yol tutan beynəlxalq güclərə, erməni lobbisinə, onların havadarlarına öz ərazilərini hərb yolu ilə azad etməyə qadir olduğu mesajını verdi. Bu müharibədə Ermənistan hərb maşını sındırıldı. Dördgünlük müharibə 4 ildən sonra 44 günlük Vətən müharibəsi ilə davam etdi və Bakıda möhtəşəm Qələbə paradı ilə yekunlaşdı. Bununla da haqq-ədalət öz yerini tutdu.
Ancaq burada bir nüansı qeyd etməliyik ki, Azərbaycan cəmiyyətində hər ilin aprel ayı əvvəllər bir məyusluq da yaradırdı. Yaddaşımızdan çıxara bilmərik ki, 1920-ci il aprelin 28-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətini ermənilərlə bolşeviklər işğal edərək qanuni xalq hakimiyyətini zorla deviriblər. Ancaq 2016-cı ilin Aprel döyüşlərinin misilsiz qəhrəmanları bu ayı Azərbaycana şərəfli tarix olaraq təqdim etdilər.
Dördgünlük müharibə Azərbaycan Ordusunun yüksək döyüş qabiliyyətini göstərməklə bərabər, onun əhval-ruhiyyəsini xeyli yüksəltdi. Bu qalibiyyətli döyüş 2020-ci il sentyabr müharibəsinin “baş məşqi” oldu.

04.04.2026 ]]> admin Sat, 04 Apr 2026 06:20:40 -1100 Aprel döyüşləri Azərbaycan Ordusunun ordunun şəxsi heyətinin döyüş əzminin, qələbə ruhunun yüksəldilməsində tarixi stimul oldu http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26252 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26252 VÜSALƏ MUSAYEVA
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji
Universitetinin müəllimi
Ermənistan elan etmədən başladığı müharibəni daha da genişləndirir, atəşkəs razılığına məhəl qoymadan yeni ərazilər işğal etmək niyyəti ilə hücumlarını, təxribatlarını davam etdirirdi. Azərbaycan Ordusunun hissələri bu hücumların qarşısını qətiyyətlə alırdı. 2016-cı il aprelin 1-dən 2-nə keçən gecə 1994-cü il may ayının 12-də imzalanmış atəşkəsdən sonra Ermənistanın bu hücumu miqyasına və qoşun növlərinin iştirakına görə ən böyük hücum idi. Düşmən ön mövqelərimiizi, ön mövqelərə yaxın yaşayış məntəqələrimizi intensiv artilleriya atəşinə tutmuşdu, Ordu hissələrimizə əks-hücum əmri verildi. Bu əmr Azərbaycanın dövlətçilik tarixində Aprel döyüşləri kimi tarixləşdi.
2016-cı ilin əvvəllərində Müdafiə Nazirliyi bildirirdi ki, 2016-cı ilin 2 aprel tarixində səhər erkən saatlardan başlayaraq Ermənistan münaqişə zonasında hərbi fəaliyyətini intensivləşdirərək, mülki əhaliyə qarşı müharibə cinayətləri və bəşəriyyət əleyhinə cinayətlərə bərabər tutulan çoxsaylı aktlar törədib: “Bu müddət ərzində Ermənistan tərəfi Ermənistan və Azərbaycan silahlı qüvvələrinin təmas xətti boyunca sıx məskunlaşmış ərazilərdə yaşayan, aralarında qadınlar, uşaqlar və ahılların da olduğu qeyri-döyüşçü mülki əhaliyə qarşı qəsdən, sistematik və hədəflənən hücumlar edib. 32 yaşayış məntəqəsinin bombalanması nəticəsində aralarında 16 yaşdan kiçik 2 uşaq olmaqla 6 mülki şəxs həlak olub, 26 şəxs ağır yaralanıb. Hücumlar nəticəsində həmçinin çoxsaylı ictimai və şəxsi mülkiyyətə, o cümlədən mülki infrastrukturlara ciddi ziyan dəyib. 232 fərdi yaşayış evi, 99 elektrik dirəyi, 3 elektrik yarımstansiyası, kilometrlərlə su və qaz boruları dağıdılıb. Məktəblər, xəstəxanalar və ibadət yerləri də daxil olmaqla sosial müəssisələrə Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən idarə olunan raket zərbələri endirilib. 1 məscid ibadət zamanı yüksək kalibrli artilleriya mərmiləri ilə vurulub”.
Ağdərə-Tərtər-Ağdam və Xocavənd-Füzuli istiqamətində yerləşən birliklər, artilleriya bölmələri və digər qoşun növlərinin birgə, əlaqəli fəaliyyəti nəticəsində qısa müddətdə Ermənistan silahlı bölmələrinə qarşı cavab tədbirləri həyata keçirdi. Tərtər rayonunun Talış kəndi ətrafındakı yüksəkliklər, Cəbrayıl rayonunun Lələtəpə yüksəkliyi, Cocuq Mərcanlı, Goranboy rayonunun Gülüstan kəndi və Tərtər rayonunun Madagiz kəndi istiqamətində bəzi mövqelər düşməndən azad olundu.
Aprel döyüşləri göstərdi ki, bədxahlarımızın nağıllarına baxmayaraq Azərbaycan hərb yolu ilə öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmək əzmindədir; Azərbaycan cəmiyyəti möhkəm birliyini göstərdi. Ermənistanın keçilməz adlandırdığı “Ohanyan xətti”nin cəmi qırx beş dəqiqəyə darmadağın edilməsi qurama dövlətin rəhbərlərinin lovğalıqla hamını aldatdıqları üzə çıxdı. Azərbaycan Ordusu nümunəvi döyüş qabiliyyətini nümayiş etdirdi. Prezident İlham Əliyevin hadisələrdən əvvəl ərazi bütövlüyünün bərpası ilə bağlı verdiyi bəyanatları bu döyüşlərlə bir daha təsdiqləndi. Ermənistanın bütün sahələrdə gücsüzlüyü və ordusunun döyüş qabiliyyətinin çox zəif olduğu dünyaya məlum oldu. O cümlədən Ermənistanın xarici havadarlarına ağır zərbə vuruldu. ATƏT-in Minsk qrupunun fərsizliyi və fəaliyyətsizliyi bir daha sübuta yetirildi. Ermənistan hərbi-siyasi-ideoloji xülyalarının puç olduğunun əsası qoyuldu. O vaxtkı prezident Serjik Sarkisyana qarşı müxtəlif ittihamlar qaldırıldı, o, Aprel döyüşləri məğlubiyyətinin əsas günahkarı hesab edildi. Serjik Sarkisyan aprel məğlubiyyətinin səbəbini əsaslandıra bilmədi. Xocalı sakinlərinin qatili hakimiyyətdə olduğu müddətdə ilk dəfə Azərbaycan əsgəri tərəfindən sarsıdıcı zərbə aldı. Həmin günlər İrəvan-Moskva danışıqları intensivləşdi. Ermənistanın xahişi, Rusiyanın istəyi və vasitəçiliyi ilə 2016-cı il aprelin 5-də tərəflər atəşkəsə razılaşdılar.
Aprel döyüşləri Ermənistanın oyuncaq dövlət regionda başqalarının sifarişini yerinə yetirən, ianə ilə dolanan vassal olduğunu açıq-aşkar göstərdi. Həmin məqamda Türkiyə, Pakistan, Ukrayna və başqa dövlətlərin Azərbaycanla dost, sarsılmaz müttəfiq olduqları bir daha təsdiqləndi və s.
Döyüşlərin ilk günü düşmən ciddi itkilər vermişdi. Bu məğlubiyyət düşməni hərbi əməliyyata başlamasına – yenidən hücuma keçməsinə sövq etmişdi. Düşmən aprelin 4-də Ağdərə-Tərtər və Xocavənd-Füzuli istiqamətlərində mövqelərimizə yenidən hücum etdi. Döyüşçülərimiz müdafiədən hücuma keçməyə nail oldu, düşmənin strateji baxımdan əhəmiyyətli Madagiz məntəqəsindəki hərbi bazasının qərargahını, döyüşə gətirilməkdə olan erməni könüllüləri ilə dolu avtobusunu sıradan çıxartdı.
Ermənistan silahlı qüvvələrinin Ağdərə, Madagiz və digər yaşayış məntəqələrindən hərəkətə gətirmək istədiyi ehtiyat qüvvələri də məhv edildi. Goranboy rayonuna və Naftalan şəhərinə təhlükə yarada biləcək Talış məntəqəsi ətrafında, Horadiz şəhəri və Araz çayı boyu Cəbrayıl rayonunun bəzi kəndlərinin düşmən təhlükəsindən qorunmasına imkan verəcək Lələtəpə yüksəkliyi, ətrafındakı strateji ərazilər düşməndən azad edildi. Ermənistan silahlı qüvvələri Aprel döyüşlərində böyük itkilər verdi. Düşmənin 320-dən artıq canlı qüvvəsi, 500-dən artıq erməni hərbi qulluqçusu yaralandı, 30-dək tankı, zirehli texnikası, 25-dən artıq artilleriya qurğusu sıradan çıxarıldı, Madagiz yaşayış məntəqəsində yerləşən qərargahı və əsas hərbi hissələri məhv edildi. Azərbaycan Ordusu Ağdərə-Madagiz, Cəbrayıl istiqamətindəki yolların nəzarətdə saxlanılmasına nail oldu. Talış kəndi ətrafındakı yüksəkliklər, Cocuq Mərcanlı, Goranboy rayonunun Gülüstan kəndi, Tərtər rayonunun Madagiz kəndi istiqamətində yollar düşməndən təmizləndi, ümumilikdə 2000 hektarlıq ərazi azad edildi, daha çox ərazini nəzarətə götürdü.
Azərbaycan-Ermənistan qoşunlarının təmas xəttində tərəflərin razılığı ilə əməliyyatlar dayandırıldı, Moskvada Azərbaycan və Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin baş qərargah rəisləri arasında razılaşma əldə olundu və döyüşlər aprelin 5-də saat 12-dən etibarən dayandırıldı. 2016-cı ilin Aprel döyüşləri Azərbaycan Ordusunun Horadiz əməliyyatından sonra ilk uğurlu döyüş əməliyyatı oldu və ordunun şəxsi heyətinin döyüş əzminin, qələbə ruhunun yüksəldilməsində tarixi stimul oldu.

04.04.2026

]]> admin Sat, 04 Apr 2026 06:05:10 -1100 Aprel döyüşləri Azərbaycan Ordusunun gücünü və xalqımızın birliyini nümayiş etdirdi http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26251 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26251

Qocayeva Nərmin Şirzad qızı
ADPU-nun müəllimi, Avrasiya Universitetinin doktorantı, tədqiqatçı

Zəngin dövlətçilik ənənələrinə, bənzərsiz və unikal milli-mədəni irsə malik olan Azərbaycan xalqı tarix boyu müxtəlif mürəkkəb hadisə və proseslərlə üzləşmişdir. Lakin xalqımız ən çətin və ağır sınaqlardan belə öz iradəsi, milli birliyi və vətənpərvərlik ruhu sayəsində şərəflə və ləyaqətlə çıxmağı bacarmışdır. Tarixin müxtəlif mərhələlərində əldə edilən qələbələr, göstərilən qəhrəmanlıq nümunələri və dövlətçilik uğurları Azərbaycan xalqının iradəsinin, milli ruhunun və azadlıq əzminin bariz təzahürü kimi bəşəriyyətin yaddaşında özünə möhkəm yer tutmuşdur. Bu baxımdan hərb tariximizin qürurverici səhifələrindən biri olan 2016-cı ilin Aprel döyüşləri Azərbaycan xalqının qəhrəmanlıq salnaməsində xüsusi yer tutur.
2016-cı ilin aprel ayında Ermənistan silahlı qüvvələrinin cəbhə xətti boyunca törətdiyi genişmiqyaslı təxribatlara cavab olaraq Azərbaycan Ordusu qətiyyətli əks-hücum əməliyyatlarına başladı. Dördgünlük müharibə kimi tarixə düşən bu döyüşlər Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin yüksək döyüş hazırlığını, peşəkarlığını və qələbə əzmini bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Qəhrəman əsgər, gizir və zabitlərimizin şücaəti nəticəsində düşmənə ağır zərbələr endirildi, strateji yüksəkliklər və 2 min hektardan artıq ərazi işğaldan azad olundu.
Aprel döyüşləri Azərbaycan Ordusunun gücünü, xalq-ordu birliyinin sarsılmazlığını və dövlətimizin hərbi qüdrətini bir daha sübut etdi. Bu qələbə eyni zamanda uzun illər ərzində Ermənistanın yaratmağa çalışdığı “məğlubedilməz ordu” mifinin tamamilə iflasa uğradığını göstərdi. Həmin günlərdə Azərbaycan əsgərinin göstərdiyi qəhrəmanlıq və fədakarlıq xalqımızın milli qürurunu daha da artırdı və işğal altında olan torpaqlarımızın azad ediləcəyinə inamı gücləndirdi.
Azərbaycan ərazilərini uzun 10 illiklər işğalda saxlayan təcavüzkar Ermənistan bununla yanaşı təxribatlardan da əl çəkmirdi. Beynəlxalq təşkilatların Azərbaycan ərazilərinin azad edilməsi ilə bağlı çıxarmış qərar və qətnamələrinə məhəl qoymayan işğalçı Ermənistan özünün təcavüzkar mahiyyətindən imtina etmirdi. Ermənistanın işğal faktı ilə heç vaxt barışmayacağını bütün beynəlxalq plaformalarda qəti şəkildə bəyan edən bununla bağlı sərt mövqe ortaya qoyan Azərbaycan dövləti münaqişənin dinc yolla başa çatmasını, ərazilərimizin boşaldılmasını tələb edirdi. Hər zaman sülhün, sabitliyin tərəfdarı olan Azərbaycan Ermənistanın işğal faktına baxmayaraq sona qədər özünün sülh müstəvisində konseptual mövqeyindən imtina etmirdi. Sözsüz ki, Azərbaycan dövləti özünün pozulmuş, beynəlxalq birlik tərəfindən tanınan, qəbul edilən ərazi bütövlüyünü nəyin bahasına olur-olsun bərpa edəcəyini bəyan etmişdi. Məhz Ermənistana törətdiyi təxribatlara cavab olaraq keçmiş cəbhə xəttində verilən dərslər də buna hesablanmışdı ki, sülh yolu ilə münaqişə həll edilməsə, ölkəmiz özünün hərbi gücünə arxalanaraq ərazilərini işğaldan azad edəcək.
2016-ci ilin aprelində erməni təxribatına cavab olaraq Azərbaycan Ordusunun həyata keçirdiyi 4 günlük döyüş əməliyyatları da düşmənə verilən növbəti mesaj idi. 4 günlük Aprel döyüşləri 1994-cü ilin Horadiz əməliyyatından sonra Azərbaycan Ordusunun Qarabağda işğalçı Ermənistana qarşı həyata keçirdiyi ən böyük və təsirli əks-hücum əməliyyatı idi. 2016-cı ilin aprelində baş vermiş 4 günlük döyüş əməliyyatı da məhz Ermənistanın təxribatlarına cavab olaraq başladı. Aprel döyüşlərində qədər öz ordusu haqqında “miflər” formalaşdıran, “keçilməz sədlər” yaradan Ermənistanın bu tabuları darmadağın edildi. Güclü Azərbaycan Ordusu Ermənistanın bu sədrlərini yerlə bir etdi. Ermənistan ordusu güclü Azərbaycan Silahlı Qüvvələri qarşısında dayana bilmədi və qaçmağa məcbur oldu. Bu mənada Aprel döyüşlərində əldə edilən qələbə Azərbaycan xalqının inamını və ümidlərini özünə qaytarmaqla yanaşı, düşmənin illərdir formalaşdırdığı “məğlubedilməz erməni ordusu” mifini məhv etdi. Əslində 4 günlük aprel zəfəri böyük qələbənin başlanğıcı idi.
Azərbaycan Ordusu şanlı Aprel qələbəsi nəticəsində Füzuli, Cəbrayıl və Ağdərə rayonlarının işğal altındakı ərazilərinin 2000 hektardan çox hissəsini azad etdi: “Strateji əhəmiyyətli Lələtəpə yüksəkliyi Ordumuzun tam nəzarətinə keçdi. Ermənistanın təxribatlarına cavab olaraq həyata keçirilən əks-hücum əməliyyatları nəticəsində Azərbaycan Ordusu düşmənin mövqelərini alt-üst elədi. Yaranan şok edici zərbə nəticəsində Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyinin içərisində dərin çatlar əmələ gəldi. Məhz bu kontekstdə 2016-cı ilin Aprel qələbəsi, Azərbaycan Ordusunun, əsgər və zabitlərinin döyüş ruhunu təzahür etdirir. Azərbaycan xalqı mübarizə əzmini bir daha nümayiş etdirdi. Milli birliyin nəticəsində düşmənə qarşı vahid mövqe sərgiləndi. Həmçinin Aprel döyüşləri nəticəsində Ermənistanın işğal siyasəti bir daha bütün dünyaya nümayiş olundu.
Aprel döyüşləri Azərbaycanın işğal faktı ilə barışmadığının açıq təzahürü idi. Beləliklə, təcavüzə istənilən yolla son qoymaq iqtidarı qətiləşdi. Lələtəpədən ucalan şanlı Bayrağımız sonrakı dövrdə Zəfər yürüşümüz üçün dayaq nöqtəsi oldu. II Qarabağ müharibəsində Azərbaycan Ordusu 44 gündə Ermənistana tarixdə heç vaxt unutmayacağı dərs verdi. “90-cı illərin əvvəllərində Azərbaycanda yaranmış xaosdan istifadə edərək ərazilərimizi işğal edən Ermənistan 2020-ci ilin 27-i sentyabrından başlayan Zəfər Yürüşü ilə döyüş meydanında Azərbaycan xalqına qarşı törətmiş olduğu bütün hərbi cinayətlərə görə cavab verməli oldu. İşğalçı hərb meydanında darmadağın oldu. Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Rəşadətli Ordumuz şanlı bayrağımızı tarixi Şuşa qalasında qələbə münasibəti ilə dalğalandırdı. Təcavüzkar 2020-ci ilin 10 noyabrında kapitulyasiya aktına imza atmaqla Azərbaycanın qələbəsini qəbul etdi. Ölkəmizin beynəlxalq birlik tərəfindən tanınan ərazi bütövlüyü dərpa edildi. 2023-cü ilin 19-20 sentyabr tarixlərində həyata keçirilən lokal anti-terror tədbirləri nəticəsində isə ərazilərimizdə uzun on illiklər kök salmış separatizm yuvası darmadağın edildi. Bütün ölkə ərazisi üzərində konstitusiya quruluşu bərqərar edildi. Xankəndidə, Şuşada, Xocalıda, Ağdərədə və digər ərazilərimizdə bu gün gün şanlı üçrəngli bayrağımız qürurla dalğalanır. Beləliklə, Lələtəpədən başlanan Zəfər yürüşümüz tarixi Şuşa qalasında, Xankəndidə şanlı qələbəmizlə başa çatdı.

04.04.2026

]]> admin Sat, 04 Apr 2026 05:59:29 -1100