http://ictimaifikir.az/ ru Siyasət - ictimaifikir.az ANALİTİK İNFORMASİYA AGENTLİYİ DataLife Engine http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26250 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26250 Prezident İlham Əliyev Dərbənddəki Azərbaycan Dövlət Musiqili Dram Teatrının yenidənqurmadan sonra açılış münasibətilə kollektivə təbrik ünvanlayıb.
Təbrikdə deyilir:
"Əziz dostlar.
Sizi əlamətdar hadisə - Dərbənd şəhərində fəaliyyət göstərən Azərbaycan Dövlət Musiqili Dram Teatrının genişmiqyaslı yenidənqurmadan sonra açılışı münasibətilə təbrik edirəm.
Rusiya Federasiyasının və Dağıstan Respublikasının rəhbərliklərinə Azərbaycan xalqının mədəni-tarixi irsinin bu abidəsinin qorunmasına göstərilən diqqətə görə təşəkkürümü bildirirəm.
Bir əsrdən çox tarixi olan bu mədəniyyət mərkəzi Azərbaycan milli teatr sənətinin ən qədim kollektivlərindən biridir.
Rusiya Federasiyasında Azərbaycan dilində yeganə dövlət teatr müəssisəsi olan Dərbənddəki Azərbaycan Dövlət Musiqili Dram Teatrı Dağıstanın mədəni həyatında daim mühüm rol oynayıb və respublikanın ərazisində yaşayan azərbaycanlıların milli və mənəvi dəyərlərinin qorunmasına töhfə verib. Görkəmli Azərbaycan dramaturqlarının əsərlərinin uğurla tamaşaya qoyulması mədəniyyət mərkəzinə təkcə Dağıstanda deyil, həm də onun hüdudlarından kənarda geniş tamaşaçı rəğbəti qazandırıb.
Bu gün Dərbənddə Azərbaycan teatrının fəaliyyətini bərpa etməsi həm peşəkar sənətçilər və incəsənətə dəyər verənlər, həm də zəngin mədəni rəngarəngliyə malik Dağıstanın bütün əhalisi üçün böyük, çoxdan gözlənilən bayramdır.
Azərbaycan və Dağıstan xalqlarını əsrlər boyu sıx dostluq əlaqələri, mehriban qonşuluq və qarşılıqlı dəstək birləşdirib. Bu ənənəvi əlaqələr Azərbaycan Respublikası ilə Rusiya Federasiyası arasında münasibətlərdə xüsusi rola malikdir.
Humanitar əməkdaşlığın inkişafı öz növbəsində Azərbaycan-Rusiya dövlətlərarası münasibətlərinin mühüm amilidir. Əminəm ki, Azərbaycan ilə Dağıstan arasında sıx əməkdaşlıq, o cümlədən mədəni-humanitar əlaqələr gələcəkdə də ardıcıl inkişaf edəcək və Azərbaycan-Rusiya müttəfiqlik qarşılıqlı münasibətləri məcrasında genişlənəcəkdir.
Dərbənddəki Azərbaycan Dövlət Musiqili Dram Teatrının bütün kollektivini bu əlamətdar hadisə münasibətilə bir daha təbrik edirəm.
Teatra yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram".

]]> admin Sat, 28 Mar 2026 16:50:28 -1100 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26249 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26249 X Paris Arbitraj Həftəsi çərçivəsində Azərbaycan və Türk Arbitraj Assosiasiyalarının birgə təşkilatçılığı ilə Mədəniyyət Mərkəzində “Azərbaycanda və regionda regional və beynəlxalq arbitrajın inkişafı” adlı konfrans keçirilib.
“İctimai fikir” xəbər verir ki, konfransda X Paris Arbitraj Həftəsinə müxtəlif ölkələrdən gəlmiş 120 nümayəndə tikinti sektorunda arbitrajın inkişafı və ölkədə investisiya mühitinin yaxşılaşdırılması məsələlərini müzakirə ediblər.
Azərbaycan Arbitraj Assosiasiyasının prezidenti və Türk Arbitraj Assosiasiyasının həmsədri professor Kəmalə Mehdiyeva çıxış edərək, assosiasiyanın artıq dörd ildir Paris Arbitraj Həftəsində fəal iştirak etdiyini vurğulayıb. O, Azərbaycanın arbitraj üçün əlverişli yurisdiksiya olduğunu bildirərək, bunun arbitraj qərarlarının tanınmasının yüksək səviyyəsi və Azərbaycan Ali Məhkəməsi qarşısında arbitraj qərarlarına qarşı şikayətlərin aşağı səviyyəsi ilə təsdiqləndiyini deyib. Arbitraja müsbət yanaşmanın, həmçinin Azərbaycan Respublikasının arbitraj haqqında qanunvericiliyində də öz əksini tapdığı diqqətə çatdırılıb. Bildirilib ki, bu qanun dövlət məhkəmələrinin arbitraj icraatları ilə əməkdaşlığını təmin edən qaydalar toplusunu, eləcə də müvəqqəti təminat tədbirləri ilə bağlı müddəaları nəzərdə tutur.
Konfransda Azərbaycan Respublikasının arbitraj haqqında qanununun əlverişli olduğu qeyd edilib. Vurğulanıb ki, artıq təsis edilmiş və fəaliyyət göstərən Bakı Arbitraj Mərkəzinin mövcudluğu ilə arbitrajın təşviqi istiqamətində sistemli səylər göstərilir. Bu çərçivədə Azərbaycan Vəkillər Kollegiyasının üzvləri və dövlət hakimləri üçün arbitraj proqramları həyata keçirilir.
Konfransda Kəmalə Mehdiyeva ilə yanaşı, “Herbert Smith Freehils Kramer” hüquq firmasından Patrisiya Nasimiento və Dr. Adilbek Yusupov, Daşkənd Dövlət Universitetinin rektoru professor İslambek Rustambekov, İstanbuldan arbitraj üzrə ixtisaslaşmış hüquqşünas Nazlı Arıkan və Astana Beynəlxalq Maliyyə Mərkəzinin Arbitraj Məhkəməsindən Kristofer Kempbell-Holt OBE də çıxış ediblər.
Qeyd edək ki, Paris Arbitraj Həftəsi dünyada ən böyük beynəlxalq arbitraj tədbiri hesab olunur və hər il minlərlə arbitraj mütəxəssisini bir həftə ərzində Parisdə bir araya gətirir. Azərbaycanın bu həftədəki rolu ildən-ilə artır.

]]> admin Sat, 28 Mar 2026 16:49:05 -1100 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26223 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26223 Xocalı soyqırımının beynəlxalq səviyyədə tanınması istiqamətində sistemli fəaliyyət XX əsrin sonlarından etibarən formalaşmağa başlamışdır. Azərbaycan dövləti bu faciənin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması üçün diplomatik kanallardan, beynəlxalq təşkilatlardan və ikitərəfli münasibətlərdən səmərəli şəkildə istifadə etmişdir. 1994-cü ildə Azərbaycan Milli Məclisinin “Xocalı soyqırımı günü haqqında” qərarı faciəyə dövlət səviyyəsində hüquqi-siyasi qiymət verilməsini təmin etmiş və beynəlxalq tanınma prosesinin normativ əsasını formalaşdırmışdır. Bu qərar sonrakı illərdə beynəlxalq tribunalarda və parlamentlərdə aparılan müzakirələr üçün əsas istinad sənədi rolunu oynamışdır. 
Xocalı soyqırımı bu günədək dünyanın müxtəlif ölkələrinin qanunverici orqanları tərəfindən qəbul edilmiş sənədlərdə soyqırımı və ya kütləvi qırğın aktı kimi tanınmışdır. Hazırda 18 ölkənin parlamenti, eləcə də ABŞ-ın 24 ştatı Xocalıda törədilmiş cinayətləri pisləyən və tarixi həqiqətləri əks etdirən qətnamələr qəbul etmişdir. Bosniya və Herseqovina, Pakistan, Meksika, Kolumbiya, Çex Respublikası, Honduras, İordaniya, Panama, Peru, Sudan, Cibuti, Qvatemala, Paraqvay, Sloveniya, Şotlandiya, İndoneziya, Əfqanıstan və Bolqarıstan kimi ölkələrin parlamentlərinin mövqeyi beynəlxalq hüquq və humanitar dəyərlərə əsaslanan prinsipial yanaşmanın nümunəsidir. Xüsusilə Bosniya və Herseqovinanın Xocalı soyqırımını tanıması Balkan regionunun özünün də soyqırımı faciəsini yaşamış xalq kimi məsələyə həssas münasibətinin ifadəsi olmuşdur. 
Xocalı soyqırımının beynəlxalq tanınmasında İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının qəbul etdiyi qərarlar mühüm rol oynamışdır. 2012-ci il 20 noyabr tarixində Cibutidə keçirilən İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Xarici İşlər Nazirləri Şurasının 39-cu sessiyasında Xocalıda törədilmiş cinayətləri soyqırımı kimi tanıyan qətnamə qəbul edilmişdir. Bu sənəd Xocalı faciəsinin beynəlxalq siyasi platformada tanınması baxımından mühüm mərhələ olmuşdur. 2013-cü ilin fevral ayında Qahirədə keçirilmiş İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının XII İslam Zirvə Konfransının Yekun Kommünikesində üzv dövlətlər Xocalı soyqırımının tanınması istiqamətində səylərini artırmağa çağırılmışdır. Bu mövqe Xocalı həqiqətlərinin beynəlxalq səviyyədə sistemli şəkildə təbliğinə güclü siyasi dəstək vermişdir.
 Xocalı soyqırımının dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasında ən mühüm təşəbbüslərdən biri “Xocalıya Ədalət” beynəlxalq kampaniyasıdır. Kampaniyanın təşəbbüskarı və müəllifi Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevadır. 2008-ci ildə start verilmiş bu təşəbbüs qısa müddətdə qlobal miqyaslı maarifləndirmə hərəkatına çevrilmişdir. “Xocalıya Ədalət” kampaniyasının əsas məqsədi Xocalı soyqırımının tanınmasına nail olmaq, Ermənistanın bu cinayətə görə məsuliyyət daşımasını təmin etmək və dünya ictimaiyyətinin məlumatlılığını artırmaqdır. Kampaniya çərçivəsində müxtəlif ölkələrdə sərgilər, konfranslar, seminarlar, yürüşlər, anım tədbirləri təşkil edilmiş, sosial şəbəkələrdə geniş informasiya təşviqatı aparılmışdır. Hazırda kampaniyanı 100 minlərlə insan və 115 beynəlxalq təşkilat dəstəkləyir. Bu fakt “Xocalıya Ədalət” təşəbbüsünün yalnız milli deyil, qlobal miqyasda qəbul olunduğunu göstərir.  
“Justice for Khojaly” informasiya portalı Xocalı soyqırımı ilə bağlı həqiqətlərin yayılmasında mühüm təbliğat platforması kimi çıxış edir. Portalda hadisələrin xronologiyası, hüquqi təhlillər, şahid ifadələri, foto və video materiallar, beynəlxalq ekspertlərin rəyləri yer alır. Bu resurs dünya ictimaiyyətinin Xocalı faciəsi barədə obyektiv məlumat əldə etməsinə şərait yaradır. Portalın fəaliyyəti informasiya müharibəsi şəraitində dezinformasiyalara qarşı mübarizədə xüsusi əhəmiyyət daşıyır və tarixi faktların saxtalaşdırılmasının qarşısının alınmasına xidmət edir. Xocalı soyqırımı barədə ilk məlumatlar beynəlxalq mediada hələ 1992-ci ilin fevral-mart aylarında dərc edilmişdir. Parisdə nəşr olunan “Krua l’Eveneman” jurnalı, Londonda çıxan “Sunday Times”, “The Times”, “Financial Times”, Moskvada nəşr olunan “İzvestiya”, Fransanın nüfuzlu “Le Monde” qəzeti Xocalıda törədilmiş vəhşilikləri açıq şəkildə təsvir etmişdir. Xarici jurnalistlərin şahid olduqları faktlar eybəcər hala salınmış meyitlər, öldürülmüş qadın və uşaqlar, insan ləyaqətini alçaldan zorakılıqlar bu faciənin uydurma deyil, acı reallıq olduğunu sübut etmişdir. Bu yazılar Xocalı həqiqətlərinin beynəlxalq auditoriyaya çatdırılmasında mühüm rol oynamışdır. Müasir dövrdə beynəlxalq tanınma təkcə hüquqi sənədlərlə deyil, ictimai rəyin formalaşdırılması ilə də sıx bağlıdır. 
Azərbaycan bu istiqamətdə dövlət qurumları, diaspor təşkilatları, qeyri-hökumət strukturları və vətəndaş cəmiyyəti institutlarının birgə fəaliyyəti ilə kompleks strategiya həyata keçirir. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, “Xocalıya ədalət!” tələbi tarixi həqiqətə, beynəlxalq hüquqa və insanlıq dəyərlərinə əsaslanır. Bu tələb yalnız keçmişin deyil, gələcəyin də ədalət çağırışıdır. Xocalı soyqırımının beynəlxalq aləmdə tanınması istiqamətində əldə edilən nəticələr Azərbaycan dövlətinin ardıcıl siyasətinin və qlobal maarifləndirmə fəaliyyətinin bəhrəsidir. 
“Xocalıya Ədalət” kampaniyası, qəbul edilmiş parlament qətnamələri, beynəlxalq təşkilatların mövqeyi və dünya mediasında yer alan faktlar bu faciənin unudulmadığını və unudulmayacağını göstərir. Xocalı həqiqətlərinin tanınması təkcə Azərbaycanın haqq səsi deyil, bütün bəşəriyyətin vicdan məsələsidir. Tarixi ədalətin bərpası və insanlığa qarşı törədilmiş cinayətlərin cəzasız qalmaması üçün bu mübarizə davam etdirilməlidir.

]]> admin Wed, 25 Feb 2026 06:48:42 -1100 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26222 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26222 Müdafiə Nazirliyindən AZƏRTAC-a verilən məlumata görə, Hərbi Hava Qüvvələrində olan nümayəndə heyəti burada müdafiə nazirinin müavini - Hərbi Hava Qüvvələrinin komandanı general-leytenant Namiq İslamzadə ilə görüşüb.
Görüşdə Azərbaycanla Rusiya arasında hərbi əməkdaşlığın cari vəziyyəti, həmçinin qarşılıqlı maraq doğuran digər məsələlər müzakirə edilib.
Səfər çərçivəsində nümayəndə heyəti Milli Müdafiə Universitetinin komandanlığı və bir qrup dinləyicilərin iştirakı ilə keçirilən seminarda iştirak edib.
Seminarda hərbi-təhsil və elm sahəsində tətbiq edilən yeniliklər barədə fikir mübadiləsi aparılıb.

]]> admin Wed, 25 Feb 2026 06:47:48 -1100 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26221 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26221 AZƏRTAC xəbər verir ki, qanlı faciənin 34-cü ildönümü ilə əlaqədar keçirilən tədbirin təşəbbüskarı Ankarada fəaliyyət göstərən Türkiyə-Azərbaycan Dostluq, Əməkdaşlıq və Həmrəylik Fondu (TADIV) olub. Ölkəmizin Türkiyədəki səfirliyi TBMM sədri Numan Kurtulmuşun himayəsi altında tədbirə təşkilati dəstək verib.
Tədbirdə diplomatlar, TBMM üzvləri, siyasi partiyaların nümayəndələri, Azərbaycan və Türkiyənin insan hüquqları üzrə komissarları (ombudsmanlar), rəsmi qurumların və təşkilatların rəhbərləri, iki qardaş ölkənin ictimaiyyətinin nümayəndələri iştirak ediblər.
Tədbiri açan TADIV direktoru professor Aygün Attar beynəlxalq ictimaiyyəti Azərbaycan xalqına qarşı törədilən cinayətlər barədə məlumatlandırmağın vacibliyini vurğulayıb.
Professor bildirib: “Bu gün beynəlxalq ictimaiyyəti Xocalı soyqırımı barədə əvvəlkindən daha çox məlumatlandırmaq vacibdir ki, bu cür faciələr bir daha təkrarlanmasın”.
Daha sonra çıxış edən Azərbaycanın Türkiyədəki səfiri Rəşad Məmmədov qeyd edib ki, Xocalı soyqırımının ildönümünü qeyd edən tədbirlər ölkə tarixinin dəhşətli səhifələrini xatırlamalı olan gələcək nəsillərin maarifləndirilməsi baxımından xüsusilə vacibdir.
Diplomat Ermənistanın illərdir davam edən təcavüzü nəticəsində Azərbaycanda yüz minlərlə qaçqın və məcburi köçkünün olduğunu diqqətə çatdırıb. “Xocalı faciəsini yaşamış bir cəmiyyəti sülhə hazırlamaq olduqca çətindir. Ermənistan Konstitusiyasında dəyişiklik sülh sazişinin imzalanmasına yol açacaq”, - deyə səfir bildirib. O, həmçinin bölgədə sülhün bərqərar olması və münasibətlərin normallaşdırılması səylərinə verdiyi töhfəyə görə Türkiyə rəhbərliyinə minnətdarlığını bildirib.
Türkiyə-Azərbaycan parlamentlərarası dostluq qrupunun rəhbəri Şamil Ayrım Ankaranın Bakının ədalətli mövqeyini dəstəkləməyə davam edəcəyinə əminlik ifadə edib. “Hər iki tərəfin səmimiyyəti Cənubi Qafqazda uzunmüddətli sülhün açarı olaraq qalır”, - deyə millət vəkili qeyd edib. O, Türkiyə-Ermənistan sərhədlərinin açılmasının yalnız Ermənistan və Azərbaycan münasibətlərinin normallaşacağı təqdirdə mümkün olduğunu vurğulayıb.
Parlamentin dostluq qrupunun rəhbəri Xocalıda ədalətin bərpa olunmasına və 1992-ci ilin qanlı faciəsində iştirak edənlərin hamısının məsuliyyətə cəlb olunmasına çağırıb. O qeyd edib: “Bu cür qanlı cinayətlərin dünyanın digər yerlərində təkrarlanmaması üçün Xocalı qurbanlarının xatirəsini ehtiramla yad etməyə davam edəcəyik”.
Azərbaycanın insan hüquqları üzrə müvəkkili Səbinə Əliyeva auditoriya qarşısında Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Xocalı soyqırımına siyasi və hüquqi qiymət verilməsi prosesinə verdiyi töhfədən danışıb. O, həmçinin beynəlxalq ictimaiyyəti Azərbaycanın mülki əhalisinə qarşı törədilən vəhşiliklər barədə daha dolğun məlumatlandırmağa imkan verən “Xocalıya ədalət!” kampaniyasını yüksək qiymətləndirib.
Onun sözlərinə görə, Prezident İlham Əliyevin uğurlu siyasəti sayəsində ölkəmiz öz səyləri ilə respublikanın ərazi bütövlüyünü və tarixi ədaləti bərpa edib. “Erməni işğalının nəticələri və Azərbaycan xalqının irsinin məhv edilməsi bu gün də hiss olunur. Birinci Qarabağ müharibəsinin başlanğıcından bəri 4004 Azərbaycan vətəndaşı itkin düşüb, onlardan 3223-ü hərbçi, 781-i isə mülki şəxs olub. Azad edilmiş ərazilərdə 185 nəfərin nəşləri aşkar edilib, onlardan 120-si şəxsiyyəti müəyyən edilərək dəfn olunmaq üçün ailələrinə təhvil verilib”, - deyə ombudsman bildirib.
S. Əliyevanın sözlərinə görə, Xocalı soyqırımının bəzi günahkarları artıq Azərbaycanda məhkəmə qarşısına çıxıblar. Ombudsman vurğulayıb: “Vəhşiliklərdə iştirak edənlərə qarşı hökmlər tarixi ədalətin təntənəsinin göstəricisidir”.
İnsan hüquqları üzrə müvəkkil daha sonra Azərbaycanın azad edilmiş torpaqlarında mina təhlükəsi barədə danışaraq qeyd edib ki, 1991-ci ildən bəri ölkəmizdə mina partlayışları nəticəsində 3400-dən çox insan yaralanıb, onlardan 362-si uşaq və yeniyetmə, 38-i isə qadındır.
Türkiyə ombudsmanı Mehmet Akarca Xocalı hadisələrini soyqırımı və insanlığa qarşı cinayət adlandırıb. O, ermənilərin Xocalıda törətdikləri əməllərin müharibə və humanizm normalarına zidd olduğunu qeyd edib. “Təəssüf ki, beynəlxalq ictimaiyyət onilliklər boyu Xocalı soyqırımını görməzdən gəlib. Bu ikili standart yeni qanlı cinayətlər üçün şərait yaradır”, - deyə Türkiyə ombudsmanı vurğulayıb.
M. Akarca Türkiyənin Xocalı üçün ədalətin təmin edilməsinə sadiq olduğunu ifadə edib. O, Türkiyə Ombudsman Aparatının mütəxəssisləri tərəfindən Azərbaycan reallıqlarını beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırmaq üçün hazırlanmış iki hesabatı xatırladıb.
Ombudsman, həmçinin diqqəti Ermənistanın Azərbaycanın azad edilmiş torpaqlarında minalanmış ərazilərin xəritələrini qismən təhvil verməsi ilə bağlı davam edən mina təhlükəsinə çəkib.
Tədbir çərçivəsində Xocalı soyqırımı mövzusunda fotosərgi təşkil edilib.

]]> admin Wed, 25 Feb 2026 06:46:57 -1100 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26220 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26220 Nazirlər Kabinetindən AZƏRTAC-a bildiriblər ki, görüşdə Bakıda keçirilən Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan parlamentlərinin Xarici əlaqələr komitələrinin onuncu üçtərəfli iclasının əhəmiyyəti vurğulanıb.
Azərbaycan ilə Türkiyə arasında dostluq və qardaşlıq münasibətlərinin bütün sahələrdə uğurla inkişaf etdiyi bildirilib, xüsusilə parlamentlərarası əməkdaşlığın yüksək səviyyəsi təqdir edilib.
Görüşdə Azərbaycan-Türkiyə əlaqələrinin müxtəlif sahələrdə daha da genişləndirilməsi ilə bağlı məsələlər müzakirə olunub.

]]> admin Wed, 25 Feb 2026 06:46:09 -1100 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26193 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26193 Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında “Ortaq Dəyərlər” İctimai Birliyinin (İB) sədri Aqil Camal deyib.
Onun sözlərinə görə, regionda sabitliyin möhkəmlənməsi ilk növbədə nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin tam açılmasına və yükdaşımaların artmasına gətirib çıxara bilər.
“Azərbaycan artıq Orta Dəhlizin əsas iştirakçılarından biridir və Bakı–Tbilisi–Qars xətti vasitəsilə Avropa ilə Asiya arasında körpü rolunu oynayır. Sülh Şurası çərçivəsində əməkdaşlıq regional inteqrasiyanı dərinləşdirərsə, bu marşrutların yükaşırma qabiliyyəti və cəlbediciliyi daha da artar. Bu proses həm də Zəngəzur dəhlizi perspektivinin reallaşmasına əlavə impuls verə bilər ki, bu da Naxçıvanla quru əlaqənin bərpası, Türkiyə bazarına çıxışın genişlənməsi və tranzit gəlirlərin artması deməkdir. Tranzit rüsumları və logistik xidmətlərdən əldə olunan gəlirlər region ölkələri üçün sabit valyuta axını yaradar. Siyasi sabitlik və təhlükəsizlik mühiti investor üçün əsas şərtlərdir. Azərbaycan artıq enerji və qeyri-neft sektorunda ciddi layihələr reallaşdırıb. Sülh platformasında fəal iştirak riskləri azaldaraq beynəlxalq investorların regiona marağını artıra bilər. Xüsusilə yaşıl enerji, sənaye parkları və azad iqtisadi zonalar sahəsində yeni investisiya dalğası mümkündür. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında aparılan bərpa-quruculuq işləri sabit regional mühit şəraitində daha sürətli kapital cəlb edə bilər. Bu isə yeni iş yerləri, texnologiya transferi və ixrac potensialının artımı deməkdir”, - deyə A.Camal əlavə edib.
İB sədri bildirib ki, Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır. Sülh mühitində regional enerji layihələrinin genişlənməsi və yeni interkonnektorların qurulması daha real görünür. Bu, həm qaz ixracının, həm də bərpaolunan enerji layihələrinin inkişafını sürətləndirə bilər: “Enerji əməkdaşlığının genişlənməsi region ölkələri arasında qarşılıqlı asılılığı artıraraq iqtisadi sabitliyi möhkəmləndirir. Bu isə siyasi riskləri azaldan əlavə faktordur. Sərhədlərin açılması və normallaşma prosesi daxili bazarların genişlənməsinə gətirib çıxara bilər. Region ölkələri arasında kənd təsərrüfatı məhsulları, sənaye malları və xidmət sektorunda qarşılıqlı ticarət artar. Kiçik və orta sahibkarlıq subyektləri üçün yeni imkanlar yaranar. Ticarət əlaqələrinin genişlənməsi idxal-ixrac balansının optimallaşmasına, istehsalın şaxələndirilməsinə və iqtisadi dayanıqlığın güclənməsinə səbəb olar”.
Aqil Camal qeyd edib ki, sülh və sabitlik turizm üçün də əsas şərtdir. Cənubi Qafqazın zəngin mədəni irsi və təbiət potensialı regional turizm marşrutlarının formalaşdırılmasına imkan verir. Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində yaradılan yeni infrastruktur regional turizm paketlərinin bir hissəsinə çevrilə bilər. Bu isə mehmanxana, nəqliyyat, ictimai iaşə və xidmət sektorunda əlavə gəlir və məşğulluq artımı yaradar.
“Azərbaycanın sülh şurasına qoşulması təkcə siyasi sabitlik deyil, həm də çoxşaxəli iqtisadi dividendlər vəd edir. Tranzit gəlirlərinin artması, investisiya axınının güclənməsi, enerji və ticarət əməkdaşlığının genişlənməsi, eləcə də turizm sektorunun inkişafı regionu yeni iqtisadi mərhələyə çıxara bilər. Beləliklə, sülh təşəbbüsləri yalnız diplomatik nailiyyət kimi deyil, həm də uzunmüddətli iqtisadi strategiyanın mühüm elementi kimi qiymətləndirilə bilər. Cənubi Qafqazda davamlı sabitlik formalaşdığı təqdirdə, region ölkələri qarşılıqlı fayda prinsipi əsasında daha inteqrasiya olunmuş və rəqabətədavamlı iqtisadi məkan yarada bilərlər”, - deyə o vurğulayıb.

]]> admin Wed, 25 Feb 2026 05:33:03 -1100 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26192 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26192 Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində Cənubi Qafqazın rolu və Azərbaycanın strateji mövqeyi getdikcə daha çox diqqət mərkəzinə çəkilir. Topçubaşov Mərkəzinin qeyri-rezident tədqiqatçısı Cozef Şumunov AZƏRTAC-a müsahibəsində ABŞ-Azərbaycan əməkdaşlığının əsas istiqamətləri və regional təhlükəsizlik məsələləri barədə fikirlərini bölüşüb. Həmçinin Cey. Di. Vensin səfəri və Prezident İlham Əliyevin beynəlxalq təşəbbüslərdə iştirakı kontekstində yaranan yeni siyasi reallıqlar təhlil olunub. Müsahibəni təqdim edirik.
-ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey. Di. Vens fevralın 10-da Azərbaycana səfər etdi. Bu səfərin ikitərəfli münasibətlər, regional təhlükəsizlik və strateji əməkdaşlıq baxımından əhəmiyyətini necə qiymətləndirirsiniz?
-ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey. Di. Vensin Azərbaycana səfəri ölkəni tərəfdaş və ya dost statusundan daha irəli apararaq, Donald Tramp administrasiyasının strategiyası ilə daha məqsədyönlü şəkildə uzlaşan ölkəyə çevirdi. Prezident Tramp dünyaya iqtisadi prizma ilə baxır. Bu yanaşma tez-tez Reyqan dövrünün “güc vasitəsilə sülh” siyasətinin yenilənməsi kimi təqdim olunsa da, praktikada “rifah vasitəsilə sülh” anlamına gəlir. O, müharibəyə insan həyatı sərf etməkdənsə, sabitliyi investisiya ilə təmin etməyin mümkünlüyünü daim vurğulayır. Bu baxış ABŞ-nin yeni Milli Təhlükəsizlik Strategiyasında da əks olunur və əsas ticarət marşrutlarının, eləcə də qlobal təchizat zəncirlərinin şaxələndirilməsini ön plana çıxarır.
-“Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Amerika Birləşmiş Ştatları Hökuməti arasında Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyası”nın imzalanması iki ölkə arasında münasibətlərin institusional və strateji səviyyədə yeni mərhələyə keçdiyini göstərir. Sizcə, bu sənədin regional təhlükəsizlik arxitekturasına, enerji və nəqliyyat dəhlizlərinə, eləcə də Azərbaycanın xarici siyasət prioritetlərinə mümkün təsirləri nədən ibarət olacaq?
-Yuxarıda qeyd etdiyim kimi, sabitliyi investisiya ilə təmin etməyin mümkünlüyü yanaşması Xartiyanın mətnində də öz əksini tapıb. Belə ki, Xartiyada bağlantılılıq sözü 13 dəfə, ticarət sözü 8 dəfə, iqtisadi sözü isə 8 dəfə işlədilib. Bu isə Tramp administrasiyası üçün iqtisadiyyatla təhlükəsizliyin məhz bu nöqtədə kəsişdiyini göstərir. Həmçinin Vitse-prezidentin imzalanma mərasimində TRIPP planına sadiqliyini yenidən təsdiqləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki bağlantılılıq vasitəsilə sülhün möhkəmləndirilməsi təkcə sülh dividendi yaratmır, həm də bir növ sığorta mexanizmi rolunu oynayır. Regional infrastrukturda iqtisadi qarşılıqlı asılılıq dərinləşdikcə, bütün tərəflər, xüsusilə Azərbaycan sabitliyin qorunmasında birbaşa maraqlı olurlar. Çünki tam reallaşmış TRIPP layihəsinin pozulması ciddi iqtisadi nəticələr doğura bilər. Bu çərçivədə bağlantılılıq və rifah beynəlxalq təhlükəsizliyin alətlərinə çevrilir. Təhlükəsizlik aspektinə gəldikdə isə Cey. Di. Vensin mətbuata açıqlamasında Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Əfqanıstanı tərk edən son qüvvələrdən biri olduğunu və qlobal terrorizmə qarşı mübarizəyə çox dəstək verdiyini qeyd etməsi, Azərbaycanın ABŞ-nin antiterror əməliyyatlarına verdiyi töhfələrin yüksək səviyyədə və gecikmiş tanınması kimi qiymətləndirilə bilər. Diqqət çəkən məqamlardan biri də ərazi sularının qorunması üçün Azərbaycana bəzi yeni qayıqların göndəriləcəyi vədi oldu. Bu planın çatdırılma vaxtı, sayı və əməliyyat nəzarəti kimi detalları hələ də qeyri-müəyyəndir. Bu gəmilər ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri tərəfindən idarə olunacaqmı, necə təhvil veriləcək və neçə ədəd olacaq? Buna baxmayaraq, bu addım Xəzər dənizinin strateji əhəmiyyətinin artdığını göstərir. ABŞ regionda, xüsusilə İran və İsrail ilə bağlı gərginlik fonunda daha görünən təhlükəsizlik mövcudluğuna ehtiyac görür. Məlumata görə, Xəzərdə ABŞ-nin daha fəal iştirak imkanları hələ əvvəlki administrasiya dövründə də müzakirə mövzusu olub.
-Prezident İlham Əliyev fevralın 20-də Vaşinqtonda Sülh Şurasının iclasında iştirakının Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin möhkəmləndirilməsi, regional sülh gündəliyinin irəli aparılması və ABŞ ilə strateji əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətini necə qiymətləndirirsiniz?
-Eyni qaydada, Prezident Əliyevin Sülh Şurasının iclasında iştirakı ABŞ-ni Bakının nəzərində, sadəcə, tərəfdaş və ya böyük güc deyil, qlobal lider kimi mövqeləndirdi. Tramp administrasiyası regionda başqa heç bir böyük gücün bacarmadığını etdi, Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhə nail oldu. 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsini dayandıran atəşkəsə Rusiya vasitəçilik etmişdi, lakin tərəflər arasında davamlı sülhə nail ola bilməmişdi. Atəşkəs sənədinin 9-cu maddəsi Naxçıvanla Azərbaycanın əsas hissəsi arasında nəqliyyat əlaqələrinin açılmasını nəzərdə tuturdu ki, bu da TRIPP çərçivəsinə bənzər idi. Rusiya eyni xidmətləri göstərməyə çalışsa da, prosesi sonadək həyata keçirə bilmədi. Avropa İttifaqı isə, xüsusilə Fransanın Bakıya qarşı kəskin bəyanatları fonunda sülh prosesində səmərəli rol oynaya bilmədi. Bu kontekstdə ABŞ yalnız sülhə sadiqliyini ifadə etmədi, həm də onu reallaşdırdı. Avqust ayında keçirilmiş üçtərəfli sammit gələcək Sülh Şurası üçün əsas sınaq meydanı oldu. Hər iki lider ABŞ-nin qlobal liderliyinə sadiqlik nümayiş etdirdi və bu mövqeni qoruyub saxlayır. Bakı Sülh Şurasında Birləşmiş Ştatların hegemoniyasının təzahürü kimi deyil, ABŞ liderliyinin yeni dünya nizamında azsaylı effektiv təhlükəsizlik və geoiqtisadi çərçivələrdən biri olduğunu göstərmək üçün iştirak edir. Bu mənada Rusiya və Çin aparıcı liderlər kimi deyil, əsas tərəfdaşlar olaraq qalır. Azərbaycanın Çin rəhbərliyindəki Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatına tam üzvlükdən kənarda qalması da bunu göstərir. Avropa İttifaqı ilə ABŞ arasında artan fikir ayrılığı da Azərbaycanın Vaşinqtona etimadını gücləndirib. Əvvəllər Qərbin Bakıya yanaşması koordinasiyalı idisə, indi daha çox ABŞ mərkəzlidir.
Qlobal səviyyədə Azərbaycanın Sülh Şurasında təmsil olunması Bakının kiçik dövlətdən orta gücə çevrilməsinin göstəricisidir. Şuranın digər üzvləri Argentina, Misir, Türkiyə və başqaları da orta güclərdir. Tramp administrasiyası dövründə Azərbaycan artıq regionun kiçik dövləti deyil, əsas regional oyunçuya çevrilib. Mövcud üzvlər ABŞ-nin dəniz nizamı üçün strateji əhəmiyyət daşıyır: Türkiyə Qara dəniz üçün, Misir və Səudiyyə Ərəbistanı Qırmızı dəniz və Fars körfəzi üçün, İndoneziya isə Sakit okean üçün. Azərbaycan isə bu çərçivədə Xəzər dənizinin aparıcı aktoru kimi mövqelənir və bundan sonra da Xəzərin təhlükəsizliyini, inteqrasiyasını, kommunikasiyasını və mobilliyini formalaşdırmağa davam edəcək.

]]> admin Wed, 25 Feb 2026 05:32:03 -1100 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26191 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26191 Görüş zamanı səfir etimadnaməsinin surətini nazir Ceyhun Bayramova təqdim edib. Nazir səfiri təyinatı münasibətilə təbrik edib, ona ölkəmizdə diplomatik fəaliyyətində uğurlar arzulayıb. Somalinin ölkəmizdə ilk rezident səfirinin iki ölkə arasında münasibətlərin daha da inkişafı üçün səylərini əsirgəməyəcəyinə dair əminlik ifadə olunub.
Görüşdə Azərbaycan və Somali arasında ikitərəfli və çoxtərəfli əməkdaşlığın cari vəziyyəti və inkişaf perspektivləri müzakirə olunub.
Son bir neçə il ərzində ölkələrimiz arasında təmasların intensivləşməsi, qarşılıqlı səfərlərin sayının artmasının məmnunluq doğurduğu qeyd edilib.
Azərbaycan və Somali arasında əməkdaşlığın siyasi, iqtisadi, humanitar, kənd təsərrüfatı, enerji və digər sahələrdə daha da dərinləşdirilməsi üçün mövcud potensialdan istifadə olunmasının vacibliyi vurğulanıb.
Görüşdə Azərbaycan və Somali arasında çoxtərəfli beynəlxalq və regional platformalarda, xüsusilə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və Qoşulmama Hərəkatı çərçivəsində əməkdaşlığın önəmi vurğulanıb. Bununla yanaşı, Somalinin 2025–2026-cı illər üzrə BMT Təhlükəsizlik Şurasına qeyri-daimi üzvlüyü dövründə əməkdaşlığın təqdirəlayiq olduğu bildirilib.
Ölkəmizin Somali Federativ Respublikasının beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədləri daxilində suverenliyinə, birliyinə və ərazi bütövlüyünə tam dəstəyi bir daha diqqətə çatdırılıb.
Görüş zamanı, həmçinin qarşılıqlı maraq doğuran digər məsələlər ətrafında ətraflı fikir mübadiləsi aparılıb.

]]> admin Wed, 25 Feb 2026 05:30:52 -1100 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26189 http://ictimaifikir.az/index.php?newsid=26189 AZƏRTAC-ın əməkdaşının Türkiyənin beynəlxalq münasibətlər üzrə eksperti Mehmet Gökhan Özçubukçu ilə bu və digər məsələlər barədə müsahibəsini təqdim edirik.
– Qlobal geosiyasi təlatümlər şəraitində Bakı ilə Ankara arasında strateji alyansın sabitliyini hansı amillər təmin edir?
– Mövcud şəraitdə bu alyansın sabitliyi üç əsas sütuna əsaslanır: tarixi və mədəni bağlar, institusionallaşmış siyasi iradə və qarşılıqlı maraqların strateji baxımdan üst-üstə düşməsi. “Bir millət, iki dövlət” simvolik ifadə deyil, strateji düşüncənin təzahürüdür. Böhran dövründə belə bu ortaq yanaşma tərəflərin bir-birini tarazlaşdırılmalı olan qüvvə deyil, bir-birini tamamlayan dövlət kimi qəbul etməsinə imkan verir. Nəticədə alyans emosional bağlılıqdan rasional, dövlət önümlü strateji modelə çevrilib.
İkinci amil iki ölkə liderləri arasında yüksək etimaddır. Bu etimad şəxsi diplomatiyanı dövlətin strateji kursu ilə üzvi şəkildə birləşdirib. 2021-ci ildə Şuşa Bəyannaməsinin imzalanması münasibətləri faktiki olaraq alyans səviyyəsinə qaldıraraq müdafiə, xarici siyasətin koordinasiyası və təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlığı institusionallaşdırıb. Sənəd tərəflər arasında təhdidlərin qavranılmasında ciddi uyğunluğu nümayiş etdirir.
Üçüncü sütun enerji, nəqliyyat, müdafiə sənayesi və ticarət sahələrində artan qarşılıqlı əlaqədir. Neft-qaz boru kəmərləri, investisiyalar və birgə müdafiə layihələri iqtisadi və strateji maraqları sıx şəkildə birləşdirib. Beləliklə, alyans struktur tərəfdaşlığa transformasiya olunub.
Dərinləşən çoxqütblülük dövründə Ankara–Bakı oxu prinsipial, lakin çevik xarici siyasət sayəsində dayanıqlığını möhkəmləndirir. Hər iki ölkə Qərblə münasibətləri qorumaqla yanaşı, regional və Avrasiya əlaqələrini genişləndirir. Bu balanslaşdırılmış strategiya alyansı xarici təzyiqlərə daha davamlı edir.
Nəhayət, hər iki ölkənin cəmiyyətlərinin güclü dəstəyi sabitliyə əlavə töhfə verir. Xalqlar arasında dərin birlik hissi alyansı siyasi tərəfdaşlıq səviyyəsindən sosioloji bağ səviyyəsinə yüksəldir.
– Türkiyə–Azərbaycan–Pakistan geosiyasi üçbucağının formalaşmasından danışmaq olarmı və bu formatın ənənəvi regional ittifaqlardan əsas fərqi nədir?
– Türkiyə, Azərbaycan və Pakistan arasında əməkdaşlıq klassik hərbi ittifaqlardan fərqlənən çevik və çoxşaxəli geosiyasi üçbucağın formalaşdığını göstərir. Bu struktur təkcə müdafiə sahəsi ilə məhdudlaşmır, diplomatik koordinasiyanı, birgə müdafiə sənayesini, hərbi təlimləri, nəqliyyat şəbəkələrini və strateji həmrəyliyi əhatə edir. Hər üç ölkə regional böhranlarda bir-birini açıq şəkildə dəstəkləyir və bu həmrəyliyi beynəlxalq platformalara da daşıyır.
Bu format ilə ənənəvi regional ittifaqlar arasındakı əsas fərq təhdidlərə deyil, gələcəyə baxışa yönəlməsidir. NATO kimi kollektiv müdafiə təşkilatlarından fərqli olaraq, bu üçtərəfli format layihə əsaslı və çevik əməkdaşlıq mexanizmi kimi fəaliyyət göstərir. Hərbi təlimlər və müdafiənin koordinasiyası mühümdür, lakin iqtisadi və logistik inteqrasiya getdikcə daha çox həlledici əhəmiyyət qazanır.
Hər üç ölkə fərqli dərəcədə strateji muxtariyyətini qoruyur. Türkiyə NATO üzvü olsa da, çoxvektorlu siyasət aparır, Azərbaycan balanslaşdırılmış diplomatiya yürüdür, Pakistan Çinlə sıx münasibətlər qurur və eyni zamanda, regional balans amillərini nəzərə alır. Bu, dinamika formatı ideoloji blok deyil, praqmatik strateji birlik kimi formalaşdırır.
Geoiqtisadi aspekt də ön plana çıxır. Müdafiə sənayesində istehsal gücü, texnologiya mübadiləsi və nəqliyyat şəbəkələri bu üçbucağın əsasını yaradır. Bu əməkdaşlıq Cənubi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında yeni strateji bağlar formalaşdıra bilər.
Beləliklə, bu struktur klassik hərbi alyans kimi deyil, dəyişən qlobal qüvvələr nisbətinə uyğunlaşan çevik strateji koordinasiya mexanizmi kimi qiymətləndirilməlidir.
– Nəqliyyat və iqtisadiyyat təhlükəsizlik qədər əhəmiyyətli olur. Azərbaycan və Türkiyə tranzit dəhlizlərinin inkişafında hansı birgə rolu oynaya bilər və Pakistan bu məntiqə necə uyğunlaşır?
– Bu gün nəqliyyat dəhlizləri və logistika şəbəkələri geosiyasi rəqabətin mərkəzindədir. Azərbaycan və Türkiyə Orta Dəhlizin əsasını təşkil edir. Trans-Xəzər nəqliyyat marşrutu, Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu və Zəngəzur dəhlizinin potensial açılması Avrasiya ticarətinin yeni oxunu yaradır. Bu marşrut həm Rusiya üzərindən keçən şimal xəttinə, həm də Süveyş kanalı vasitəsilə keçən cənub xəttinə alternativdir.
Azərbaycan Xəzər regionunun logistik qovşağı funksiyasını yerinə yetirərək Mərkəzi Asiya ilə əlaqəni təmin edir, Türkiyə isə Avropa bazarlarına strateji qapıdır. İnfrastruktur inteqrasiyası dərinləşdikcə Orta Dəhlizin cəlbediciliyi artır. Rəqəmsal gömrük sistemləri, limanların modernləşdirilməsi və dəmir yollarının inteqrasiyası xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Pakistan bu sxemdə Hind okeanına çıxış qapısı rolunu oynayır. Çin–Pakistan iqtisadi dəhlizinin Orta Dəhlizlə inteqrasiyası mümkün olarsa, Cənubi Asiyadan Cənubi Qafqaza və oradan Avropaya uzanan kompleks ticarət marşrutu formalaşa bilər. Bu isə üçtərəfli əməkdaşlığı hərbi həmrəylik çərçivəsindən çıxararaq geoiqtisadi blok səviyyəsinə yüksəldər.
– Azərbaycanın son illərdə iqtisadi və enerji sahəsində hansı əsas nailiyyətlərini qeyd edərdiniz? Ölkənin Cənubi Qafqazda sabitlik və inkişafda rolunu necə qiymətləndirirsiniz?
– Azərbaycan son illərdə Avropanın enerji təhlükəsizliyində strateji tərəfdaşa çevrilib. Cənub Qaz Dəhlizi, TANAP və TAP vasitəsilə Azərbaycan qazı Avropa bazarlarına sabit şəkildə çatdırılır. Enerji böhranları dövründə ölkənin geostrateji əhəmiyyəti daha aydın görünür.
Eyni zamanda, Qarabağın bərpası və regionun yaşıl enerji zonası elan edilməsi enerji siyasətində transformativ yanaşmanı əks etdirir. Günəş və külək enerjisinə investisiyalar enerji portfelinin diversifikasiyasına və neft-qaz gəlirlərindən asılılığın tədricən azalmasına yönəlib.
Sənaye, logistika və rəqəmsal infrastruktur yatırımları iqtisadi modernləşmənin mühüm hissəsidir. Azərbaycan yalnız enerji ixracatçısı kimi qalmağı deyil, tranzit və investisiya mərkəzinə çevrilməyi hədəfləyir. Bakı regional səviyyədə nəqliyyat marşrutlarının açıq saxlanmasını və iqtisadi inteqrasiyanı təşviq edən yanaşma yürüdür. Bu isə qarşıdurma deyil, bağlantı paradiqmasını gücləndirərək Cənubi Qafqazda uzunmüddətli sabitliyə töhfə verir.
Müdafiə sahəsində də əməkdaşlıq real nəticələr verir. Birgə hərbi təlimlər, müdafiə sənayesində texnologiya transferi və təlim proqramları müdafiə potensialını artırır, regional qüvvələr balansına təsir göstərir. Daxili müdafiə istehsalının inkişafı xarici asılılığı azaldır və uzunmüddətli hərbi əməkdaşlığın institusional əsaslarını möhkəmləndirir.
İqtisadi sahədə qarşılıqlı investisiyalar xüsusilə diqqətəlayiqdir. Türkiyə Azərbaycanda tikinti, infrastruktur və xidmət layihələrində fəal iştirak edir, Azərbaycan isə Türkiyənin enerji və neft-kimya sektorlarına mühüm investisiyalar yatırır. Bu, iki ölkənin iqtisadiyyatlarını strateji səviyyədə inteqrasiya edir. Həmin inteqrasiya ənənəvi ticarət çərçivəsini aşaraq struktur xarakterli strateji iqtisadi tərəfdaşlığa çevrilir. İqtisadi əsasda regional sabitliyin dəstəklənməsi təhlükəsizlik sistemini də möhkəmləndirir.
Birgə iqtisadi təşəbbüslər arasında enerji layihələri lider mövqedədir. Cənub Qaz Dəhlizi və xüsusilə TANAP Avropanın enerji təhlükəsizliyinə töhfə verir, eyni zamanda, Türkiyənin enerji qovşağı kimi rolunu gücləndirir. Azərbaycan isə etibarlı təchizatçı kimi mövqeyini möhkəmləndirir.
Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu Orta Dəhlizin funksionallığını artırıb. Bu xətt Çinlə Avropa arasında ticarət zəncirinin əsas halqalarından biridir. SOCAR-ın Türkiyədə emal və neft-kimya sahəsinə yatırdığı investisiyalar iki ölkə arasında yüksək əlavə dəyər yaradan istehsal zənciri formalaşdırır və sənaye potensialını artırır. Limanların, azad iqtisadi zonaların və logistika mərkəzlərinin inkişafı regional ticarəti stimullaşdırır. Bu layihələr yalnız ikitərəfli fayda gətirmir, eyni zamanda, regionun geniş iqtisadi inteqrasiyasına xidmət edir.
– Azərbaycan ilə Türkiyə arasında strateji tərəfdaşlıq regionun uzunmüddətli inkişafı üçün hansı perspektivlər açır?
– Strateji tərəfdaşlıq Cənubi Qafqazı münaqişə zonasından bağlantı mərkəzinə çevirə bilər. Enerji, nəqliyyat və müdafiə sahələrində inteqrasiya regionu Avrasiya geosiyasətində əsas mövqelərdən birinə yüksəldə bilər.
Uzunmüddətli perspektivdə Türkiyə–Azərbaycan birliyi Türk dünyasının daha geniş inteqrasiyasının əsasına çevrilə bilər. Bu proses yalnız mədəni yaxınlığı deyil, həm də iqtisadi və institusional konsolidasiyanı əhatə edəcək.
Rəqəmsal transformasiya, yaşıl enerjinin inkişafı və logistika şəbəkələrinin genişlənməsi yeni əməkdaşlıq istiqamətləri yaradacaq. Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrin gücləndirilməsi tərəfdaşlığın coğrafi əhatəsini daha da genişləndirə bilər. Bundan əlavə, strateji tərəfdaşlıq regional böhranlarda sabitləşdirici amil kimi çıxış edə bilər. Güc nümayişi ilə yanaşı, diplomatik potensial və vasitəçilik qabiliyyəti getdikcə daha çox əhəmiyyət kəsb edir.
Zaman keçdikcə bu əməkdaşlıq modeli çoxqütblü, lakin qarşılıqlı əlaqəli Avrasiya nizamının qurulmasına nümunə ola bilər. İqtisadi inteqrasiya, təhlükəsizlik sahəsində koordinasiya və siyasi birlik regional inkişafla geosiyasi sabitlik arasında körpü yaradır.
Nəticə etibarilə, Azərbaycanla Türkiyə arasında strateji tərəfdaşlıq sadəcə ikitərəfli münasibət deyil, Avrasiyada gələcək güc arxitekturasını formalaşdırmaq qabiliyyətinə malik mühüm amildir. Bu, qarşıdurmaya, bağlantıya, rəqabətə deyil, qarşılıqlı tamamlanmaya üstünlük verir və yeni regional inkişaf modelinin təməlini qoyur.
 

]]> admin Wed, 25 Feb 2026 05:29:21 -1100